منابع سنّى و شيعى احاديثى را نقل مي‌كند كه عرب و سرزمين‌هاى آنان را مي‌ستايد و نيز رواياتى كه آنان را مذمّت مي‌كند . مي‌بايست نسبت به رواياتى كه در مدح و ذمّ بلاد و اقوام رسيده دقّت و بررسى نمود ، چرا كه به جهت وجود درگيري‌هاى تاريخى ميان اقوام و اقاليم ، دروغ پردازى در آنها كثرت يافته است . از اين رو بررسى سندى و نيز تحقيق پيرامون شرائط و قرائن عبارات ضرور است . در منابع سنّيان حديثى است كه عرب را مذمّت مي‌كند و شهرت يافته است ، مسند احمد 2 / 390 : « واى بر عرب به جهت شرّى كه نزديك شده است ؛ فتنه‌هايى به مانند پاره‌هاى شبِ تاريك كه شخص صبح هنگام مؤمن است ، ولى شب كافر ، گروهى دين خود را در قبال متاع اندكى از دنيا مي‌فروشند . كسى كه آن روز دينش را محكم گيرد مانند كسى است كه آتش - و يا فرمودند : خار - را [ با دست ] گرفته باشد . » روايت ديگرى نيز از ام حبيبه دختر ابوسفيان مشهور است ، وى گويد : « پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) از خواب بيدار شد در حالى كه چهره‌اش سرخ بود و مي‌گفت : لا إله إلا الله ، واى بر عرب از شرّى كه نزديك شده است ؛ امروز سدّ يأجوج و مأجوج بدين اندازه باز شد - و سفيان [ كه راوى حديث است ] با انگشتان خود حلقه‌اى ايجاد كرد - . به ايشان گفتند : آيا در حالى كه خوبان در ميان ما هستند ، هلاك مي‌شويم ؟ فرمود : زمانى كه خباثت زياد گردد ، آري . » ( 1 ) به نظر من اينها يا از اساس رواياتى دروغين است ، يا در مقام تطبيق ، چرا كه خود از رسول‌خدا ( صلى الله عليه وآله ) چنين نقل مي‌كنند : واى بر عرب از نوجوانان بني‌اميه . اما امويان اين روايات را بعد از كشته شدن عثمان به دست صحابه مطرح و وانمود كردند قتل او همان بدبختى عرب است ! و اگر آن روز سدّ يأجوج و مأجوج باز شده يا قسمتى از آن ريخته بود ، اين ويرانى مي‌بايست در قرن اوّل كامل مي‌شد و آنان خارج مي‌شدند !