و قوله صلّى اللّه عليه و آله : ( لو لا أن أشقّ على أمّتي لأمرتهم بالسّواك ) [ 1 ] .
و قوله صلّى اللّه عليه و آله - لبريرة بعد قوله : أ تأمرني يا رسول اللّه ؟ - : ( لا ، بل إنّما أنا شافع ) إلى غير ذلك [ 2 ] .
شرح
عنوان يك دليل ارائه نمود ولى مىتوان آن را به عنوان يك مؤيّد ذكر كرد و ظاهر آيه ، اين است كه نفس مخالفت امر ، داراى آن اثر هست و اضافه و نسبت آن به پروردگار يا رسول اللّه مدخليّتى در آن جهت ندارد .
[ 1 ] - مؤيّد دوّم : « . . . قال رسول اللّه ( صلّى اللّه عليه و آله ) : لو لا ان اشقّ على امّتى لامرتهم بالسّواك مع كلّ صلاة » .
از حديث مذكور ، استفاده مىشود كه « امر » انسان را در مشقّت قرار مىدهد و اگر امر دلالت بر طلب لزومى نمىكرد كه انسان در مشقت واقع نمىشد ، بهعلاوه امر استحبابى نسبت به سواك از رسول اللّه ( صلّى اللّه عليه و آله ) فراوان صادر شده و چيزى را كه حديث مزبور در صدد نفيش هست ، امر وجوبى نسبت به سواك هست پس ظاهر آن روايت ، اين است كه « امر » مشقّتآور مىباشد و انسان را در كلفت و زحمت قرار مىدهد و اين مطلب ، در صورتى است كه « امر » بر طلب وجوبى دلالت كند زيرا طلب استحبابى كه كلفت آفرين نيست .
مناقشه : قرينهاى در روايت مذكور هست كه دلالت مىكند مقصود از « امر » طلب لزومى است و آن قرينه كلمهء « لو لا ان اشقّ » مىباشد و اگر قرينه مذكور در آن نمىبود ، امكان داشت كسى بگويد « امر » دلالت بر وجوب نمىكند . البتّه احتمال مذكور ، بعيد مىباشد و بههرحال ، حديث مزبور مىتواند يكى از مؤيّدات قرار گيرد .
[ 2 ] - مؤيّد سوّم : قوله « 1 » ( صلّى اللّه عليه و آله ) : « عوالى اللآلى : روى ابن عباس : انّ زوج
هامش
( 1 ) - مستدرك الوسائل ج 15 كتاب النكاح باب 36 از ابواب نكاح العبيد و الاماء ح 3 - و عوالى اللآلى ج 3 ص 349 ح 284 .