علم در شرعيّات : در تحصيل شرعيات علم عقلى لازم نيست ؛ بلكه به تصريح برخى ، علم عادى كفايت مىكند . مراد از علم عادى ، اطمينان است كه نوع مردم به احتمال خلاف آن اعتنايى نمىكنند ، بلكه آن را نمىبينند . 2
1 . جواهرالكلام 12 / 365 ؛ فقه الشيعة 2 / 59 - 60 * 2 . عوائد الأيام / 436 .
شرف
شرف بزرگوارى و بلند مرتبگى .
شرف در اصل به معناى بلندى و مكان بلند است ؛ از اين رو ، به جهت تشبيه بلندى معنوى به بلندى مكانى ، به فردِ بلند مرتبه و بزرگوار ، شريف اطلاق شده است . 1 شريف از صفات خداوند متعال است ؛ زيرا همهء علوّ و بلندمرتبگى از آن او است و او بلند مرتبه ترين است ؛ چنان كه در مرحلهء بعد صفت اولياى او مىباشد . 2
صفت شريف به كسى كه داراى مال و ثروت است يا نزد مردم موقعيت و منزلت ممتاز اجتماعى دارد اطلاق مىشود ( - - - ) اشراف ) . بنابر اين ، شريف هم به كسى كه از شرف الهى و آخرتى برخوردار است اطلاق مىگردد ( - - - ) اهل فضل ) و هم به كسى كه داراى شرف دنيوى است . از سوى ديگر ، عنوان شريف گاه صفت زمان واقع مىشود ، گاه مكان و گاهى كلام . از احكام مرتبط با آن در بابهاى بسيارى ، نظير طهارت ، صلات ، حج ، زكات ، وكالت ، نكاح و قضاء سخن گفتهاند .
حكم : بر هريك از شخص و زمان و مكان به لحاظ اتصاف به شرف احكامى به شرح ذيل مترتب است .
1 . شخص شريف : به قول مشهور ، دوبار نمازگزاردن بر يك جنازه مكروه است ؛ ليكن به تصريح گروهى ، تكرار نماز بر ميّتِ داراى فضل و شرف آخرتى كراهت ندارد . 3
تزيين قبر ، ساختن بنا بر قبر و نيز تجديد بناى آن مكروه است ، مگر قبور اهل فضل و شرف اخروى . 4
به فقيرى كه به جهت شرافتش خانه و خدمتكار دارد ، زكات داده مىشود . 5
گرامى داشتن انسان كريم و شريف مستحب است . 6