شخصيت حقيقى
- - - ) شخصيت حقوقى
شخم زدن
شخم زدن ايجاد شيار در زمين به وسيلهء خيش يا گاو آهن .
از احكام آن در بابهاى زكات ، مزارعه ، مساقات و اجاره سخن گفتهاند .
زكات : به قول مشهور ، هزينههاى كاشت ، داشت و برداشت گندم و جو از جمله هزينهء شخم زدن زمين ، قبل از پرداخت زكات آنها ، از اصل محصول كسر مىشود ؛ چنان كه به قول مشهور ، شرط تعلّق زكات به محصول ، رسيدن آن به حدّ نصاب پس از كسر هزينهها ، از جمله هزينهء شخم زدن است . 1
شرط تعلّق زكات به انعام ثلاث ( شتر ، گاو و گوسفند ) به كار نگرفتن آنها در طول سال است . بنابر اين ، به گاوى كه در اثناى سال براى شخم زدن به كار گرفته شده زكات تعلق نمىگيرد . 2
مزارعه و مساقات : با اطلاق عقد مزارعه ( - - - ) مزارعه ) و مساقات ( - - - ) مساقات ) ، شخم زدن زمين و فراهم ساختن ابزار آن بر عهدهء عامل است نه مالك زمين . 3
اجاره : شرط صحت اجاره دادن حيوان براى شخم زدن زمينى با مساحت معيّن ، مشاهدهء آن زمين توسط اجاره دهنده و يا توصيف مشخصات آن از جهت سختى و سستى ، بى سنگ و يا سنگلاخ بودن و مانند آن است تا غرر ( - - - ) غرر ) لازم نيايد و اگر اجارهء حيوان براى شخم زدن در مدت معين - مثلا يك روز - باشد ، تعيين مدت كفايت مىكند و نيازى به مشاهده يا توصيف زمين نيست ؛ ليكن حيوان از لحاظ قوى يا ضعيف بودن بايد معلوم باشد . 4 برخى ، علاوه بر تعيين مدت ، تعيين زمين ، به مشاهده يا توصيف را نيز لازم دانستهاند . 5
1 . جواهر الكلام 15 / 233 * 2 . 110 ؛ جامع عباسى / 98 * 3 . جواهر الكلام 27 / 46 و 66 * 4 . 285 - 286 * 5 . قواعد الأحكام 2 / 298 .