2 . مجرى قانون ( حاكم ، ولى امر ) : بدون شك ، حاكم حقيقى و على الاطلاق تنها خداى متعال است و همهء هستى مقهور قدرت و تحت اراده و مشيّت او است و هيچ امرى در عالم هستى رخ نمىدهد مگر به اذن و ارادهء او .
از آنجا كه ذات حق تعالى برتر از وهم و درك بشر است و دسترسى به آن غير ممكن مىباشد و نيز براى انسانها ، دريافت وحى و آگاهى از قوانين الهى بدون واسطه مقدور نمىباشد ، خداوند متعال در ميان خلق براى خود جانشينانى برگزيده تا مجرى احكام و قوانين الهى در ميان بشر باشند و مردم آن احكام را از ايشان دريافت كنند . اين جانشينان ، همان پيامبران و اوصياى آنان عليهم السّلام هستند . البته عرصهء اجراى قانون ، دو حوزهء مديريت و رهبرى جامعه و قضاوت و داورى است . در هر دو حوزه ، مجرى ، پيامبر يا جانشين او است . از اين رو ، امام صادق عليه السّلام در حديثى مىفرمايد : « حكومت از آنِ نبى يا وصىّ نبى است . » امير مؤمنان عليه السّلام خطاب به شريح قاضى فرمود : « اى شريح تو در مقامى نشستهاى كه جز نبى يا وصىّ نبى و يا فرد شقى ( منحرف و غاصب اين مقام ) در اين جايگاه نمىنشيند . » 9
بر اساس روايات متعدد ، منصب قضاوت براى فقيه جامع شرايط ، ثابت است ؛ ليكن در حوزهء مديريت جامعه در عصر غيبت ، ديدگاههاى مختلفى وجود دارد كه در جاى خود بدانها اشاره خواهد شد ( - - - ) ولايت فقيه ) .
بنابر آنچه بيان شد حاكم يا قاضى بايد منصوب و يا مأذون از جانب خداى متعال باشد . 10
مباحث ديگرى نيز در بارهء سياست مطرح است كه از حوزهء فرهنگ فقه خارج است ؛ از اين رو ، به اين مقدار بسنده شد .
1 . العين و لسان العرب ، واژهء « سوس » ؛ لغت نامهء دهخدا ؛ مرآة العقول 3 / 150 * 2 . مبانى سياست 1 / 6 - 7 * 3 . الفقه ( السياسة ) 105 / 39 ؛ مبسوط در ترمينولوژى حقوق 3 / 2220 * 4 . فرهنگ بزرگ سخن * 5 . الفقه ( السياسة ) 105 / 39 * 6 . تنبيه الأمّة / 39 * 7 . بحار الأنوار 33 / 358 * 8 . حقوق و سياست در قرآن / 99 * 9 . الكافى ( كلينى ) 7 / 406 * 10 . حقوق و سياست در قرآن / 227 و 246 .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 570
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٥٧٠