1 . جواهر الكلام 14 / 125 ؛ توضيح المسائل مراجع 1 / 508 م 915 * 2 . جواهر الكلام 14 / 127 * 3 . 31 / 148 و 335 .
سيره
سيره سيرت و روش عملى .
سيره عبارت است از تداوم و استمرار سيرت و روش عملى مردم يا جمعى از آنان بر انجام دادن يا ترك كارى . از سيره در اصول فقه به عنوان يكى از راههاى دستيابى به احكام شرع سخن گفتهاند ، چنان كه در فقه نيز بر احكام گوناگون در بابهايى بدان استناد و استدلال كردهاند .
اقسام : سيره به لحاظ بناى عملى بودن آن براى همه و يا جمعى از مردم ، دو نوع است :
1 . سيرهء عقلا كه از آن به بناى عقلا نيز تعبير مىشود و منظور از آن ، روش عملى عقلاى هر مليّت و مذهبى است .
سيرهء عقلا به تنهايى حجّت و دليل حكم شرعى نيست ، مگر در صورت تأييد و موافقت شارع مقدس با مفاد آن .
احراز تأييد و موافقت شارع بستگى به نوع بناى عقلا دارد . گاه بناى عقلا به گونهاى است كه انتظار همسويى شارع با آنان مىرود ؛ زيرا از ناحيهء شرع مانعى بر سر راه سيره وجود ندارد . در اين صورت اگر ثابت شود شارع از عمل به سيره عقلا منع كرده ، بديهى است كه سيره حجيت نخواهد داشت . در مقابل ، عدم ثبوت چنين منعى از ناحيهء شارع ، بيانگر اين است كه شارع نيز به عنوان يكى از عقلا ، بلكه رئيس و رهبر آنان ، موافق با مفاد سيره است ، مانند بناى عقلا بر عمل به خبر ثقه و ظواهر كلمات .
اما اگر بناى عقلا به گونهاى است كه به دليل وجود مانع ، انتظار نمىرود شارع با روش آنان موافق باشد . در اين صورت ، اگر قلمرو بناى عقلا امور شرعى را نيز دربرگيرد ، مانند استصحاب ( - - - ) استصحاب ) ، عدم ثبوت منع از ناحيهء شارع در كشف از امضا و تأييد وى نسبت به مفاد سيره كفايت مىكند ؛ ليكن اگر جريان بناى عقلا در حوزهء شرع قطعى نباشد ، صرف عدم ورود منع از ناحيهء شارع ، دليل موافقت وى با بناى عقلا نخواهد بود ؛