به لغويان رجوع مىشود و در موارد پيدايى شك در مراد ، مرجع ، اصول لفظى ، همچون اصل حقيقت ، اصل عموم و اصل اطلاق است 5 ( - - - ) اصل لفظى ) .
ب . دلالت فعل : در دلالت فعل معصوم عليه السّلام بر جواز و اباحه به معناى عام - و نه اباحه به عنوان يكى از احكام پنج گانهء تكليفى - شكى نيست ، مانند جمع بين نماز ظهر و عصر و يا مغرب و عشا كه بيانگر روا بودن آن است ، مگر در جايى كه فعل ، عبادى باشد كه در آن ، قصد قربت معتبر است . در اين موارد ، مدلول فعل معصوم عليه السّلام رجحان آن است ؛ هرچند وجوب يا استحباب آن مشخص نمىشود .
در ناحيهء ترك ، انجام ندادن فعلى توسط معصوم عليه السّلام بيانگر عدم وجوب آن است ؛ هرچند بر حرمت ، استحباب ، كراهت و يا اباحهء آن به معناى خاص دلالتى ندارد .
البته در مواردى كه معصوم عليه السّلام در صدد بيان حكمى و يا تبيين عملى عبادى ، چون وضو و نماز است ، فعل او بر حسب قراين و شواهد موجود مىتواند بيانگر نوع حكم ، همچون وجوب يا استحباب يا غير آن باشد .
در اينكه فعل معصوم - در موارد عدم وجود قراين - آيا علاوه بر اباحه ، بر وجوب يا استحباب دلالت مىكند ؟ و يا دلالت بر اين دو ندارد ، مسئله اختلافى است . 6
ج . دلالت تقرير : منظور از تقرير يا امضاى معصوم عليه السّلام اين است كه فردى نزد معصوم عليه السّلام كارى انجام دهد و يا سخنى بگويد و معصوم عليه السّلام بدون وجود مانعى همچون تقيّه ( - - - ) تقيّه ) با سكوت خود آن را تأييد كند . تقرير همچون فعل ، نوع حكم را تعيين نمىكند ، مگر آنكه قراينى بر آن وجود داشته باشد 7 ( - - - ) تقرير ) .
ارتباط سنّت با قرآن كريم : احكامى را كه قرآن در ظاهر متعرض آنها شده ، عمدتاً در حدّ بيان اصل تشريع آنها است و نه تفصيل و خصوصيات مرتبط با آنها از قبيل شرايط ، موانع و چگونگى انجام دادن آنها . سنّت در جايگاه تبيين و تشريح كنندهء قرآن كريم در اين زمينه ، به تشريح و بيان تفصيلى احكام پرداخته است .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 537
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٥٣٧