پوشاندن عورت در مرد و بدن در زن و رو به قبله قرار داشتن ، در دو سجدهء سهو نيز معتبر است يا تنها آنچه كه در خصوص سجود واجب است ، از قبيل طمأنينه و آرامش بدن در حال سجده و هنگام نشستن بين دو سجده ، نهادن هفت موضع از بدن بر زمين و گذاشتن پيشانى بر چيزى كه سجده بر آن صحيح است ، در سجدهء سهو نيز واجب خواهد بود و يا هيچ كدام واجب نيست و تنها به جا آوردن مسماى سجده كفايت مىكند ؟ مسئله اختلافى است . 29 برخى ، احتياط وجوبى را در مراعات همهء واجبات و شرايط معتبر در سجود نماز ، در سجدهء سهو دانستهاند . 30
تداخل : در صورت عروض چند سبب سجدهء سهو در نماز ، مانند آنكه هم تشهد فراموش شود و هم يك سجده ، آيا واجب است براى هر كدام دو سجدهء سهو به جا آورد ، يا تداخل صورت مىگيرد و به جا آوردن دو سجدهء سهو براى همه كفايت مىكند ؟ مسئله اختلافى است . 31 برخى تفصيل داده و گفتهاند : اگر اسباب متعدد از يك نوع باشند ، مانند آنكه از روى فراموشى چند بار سخن گفته باشد ، تداخل صورت مىگيرد و دو سجدهء سهو از چند سبب كفايت مىكند ؛ ليكن اگر اسباب چند نوع باشند ، مانند تكلّم و ترك تشهد از روى فراموشى ، تداخل حاصل نمىشود و به تعداد اسباب ، سجدهء سهو واجب مىگردد . 32
ساير احكام : بنابر قول به وجوب فورى سجدهء سهو ، در صورت تأخير ، شخص مرتكب گناه شده است ؛ ليكن سجود سهو ساقط نمىشود و بايد آن را به جا آورد و نيز در صورت فراموشى ، هر وقت يادش بيايد بايد آن را تدارك كند . 33
آيا دو سجدهء سهو شرط صحّت نماز است ؛ بدين معنا كه ترك عمدى آن موجب بطلان نماز مىگردد ، يا شرط صحّت نيست و با ترك عمدى آن نماز باطل نمىشود ؟ مسئله محل اختلاف است . مشهور آن را شرط صحّت نماز نمىدانند . 34
هرگاه نماز گزار در عروض يكى از موجبات سجدهء سهو شك كند ، بنا را بر عدم آن مىگذارد ؛ 35 ليكن چنانچه پس از
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 395
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٣٩٥