در مورد اوّل و دوم ، پس از عجز از آزاد كردن برده ، دوماه و در مورد سوم پس از ناتوانى از اطعام سه روز روزه واجب مىشود ؛ چنان كه در چهارم پس از عجز از هر سه خصال ( آزاد كردن برده ، اطعام ده فقير و پوشاندن آنان ) سه روز روزه واجب مىگردد .
در پنجم ( جزاى صيد ) در صيد شترمرغ ، پس از عجز از قربانىِ شتر ، هيجده روز روزه و در صيد گاو وحشى ( گورخر ) پس از ناتوانى از قربانى كردن گاو ، نه روز روزه و در صيد آهو پس از عجز از قربانى كردن گوسفند سه روز روزه واجب مىشود .
در مورد ششم ( كوچ عمدى از عرفات ) پس از عجز از قربانىِ شتر ، هيجده روز روزه واجب مىشود ( - - - ) روزهء بدل بدنه ) .
روزهء كفّارهء موارد هفتم تا نهم همانند روزهء كفّارهء قسم است . البته برخى در سه مورد آخر قائل به استحباب كفّاره شدهاند .
3 . وجوب روزه به عنوان فرد تخييرى بين روزه و غير آن كه عبارت است از كفّارهء افطار روزهء ماه رمضان ، اعتكاف ، نذر ، عهد و كفّارهء تراشيدن زن موى سر خود را در مصيبت .
مكلّف در همهء موارد ياد شده در انتخاب يكى از خصال كفّاره ( آزاد كردن برده ، دو ماه روزه گرفتن و اطعام شصت فقير ) آزاد است .
برخى ، كفّارهء اعتكاف و تراشيدن زن موى سر خود را همانند كفّارهء ظهار و برخى ، كفّارهء نذر و عهد را همانند كفّارهء قسم دانستهاند ؛ چنان كه بعضى ، كفّارهء تراشيدن سر را بر زن واجب ندانستهاند .
از ديگر مصاديق اين قسم ، كفّارهء تراشيدن سر در حال احرام ( - - - ) احرام ) است كه شخص بين قربانى كردن گوسفند ، سه روز روزه گرفتن يا صدقه دادن به شش فقير ، مخيّر است .
4 . وجوب روزه پس از ناتوانى از غير آن به عنوان فردى تخييرى كه عبارت است از كفّارهء آميزش مولا با كنيز مُحرم خود ، كه با اذن او مُحرم شده است . كفّارهء آن يك شتر يا گاو و يا گوسفند و درصورت عجز از شتر و گاو ، يك گوسفند يا سه روز روزه است . 1
در دو ماه روزهء كفّاره ، تتابع واجب است . مراد از تتابع اين است كه يك ماه آن
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 187
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص١٨٧