درهم و از نظر ارزشى معادل ده درهم بوده است . « 1 »
دينار همچون درهم - بر خلاف پولهاى رايج امروزى كه صرفاً داراى ارزش اعتبارىاند - علاوه بر ارزش اعتبارى داراى ارزش ذاتى است و آنچه مورد نظر فقها است ، همان طلاى مسكوك با وزن معيّن است . « 2 » از اين عنوان در بابهاى طهارت ، زكات ، خمس ، تجارت ، حدود و ديات سخن گفتهاند .
طهارت : كفّارهء آميزش در حال حيض ، در يك سوم نخست مدت حيض ، يك دينار و در يك سوم ميانى ، نصف دينار و در يك سوم آخر ، يك چهارم دينار است . در وجوب يا استحباب آن اختلاف است . « 3 » چنان كه در وجوب پرداخت دينار ( يك مثقال طلاى خالص مسكوك ) يا كفايت پرداخت قيمت آن اختلاف مىباشد . « 4 »
زكات : در دينار همچون درهم ، در صورت رسيدن به حدّ نصاب ، زكات واجب است . در نصاب بيست دينار ، بنابر مشهور ، نصف دينار ( ده قيراط ) با شرايطى واجب مىشود كه يك چهلم بيست دينار خواهد بود ، و در بيشتر از بيست دينار در هر چهار دينار افزايش ، دو قيراط ( يك چهلم چهار دينار ، برابر يك دهم دينار ) به عنوان زكات افزايش مىيابد . « 5 »
شرط تعلق زكات به دينار ، مسكوك و رايج بودن آن در بازار است ؛ بنابر اين ، در دينار غير مسكوك و يا مسكوك غير رايج زكات ثابت نيست . البته اگر قبلا رايج بوده و اكنون از رواج افتاده ، زكات به آن تعلّق مىگيرد . در اينكه به طلا و نقرهء مسكوك و رايج در بازار كه براى زينت استفاده مىشود ، زكات تعلّق مىگيرد يا نه ، اختلاف است « 6 » ( - - ) زكات ) .
پرداخت زكات ماديانى كه در چراگاه طبيعى مىچرد و يك سال از مالكيت آن گذشته ، مستحب است . مقدار زكات آن ، براى هر رأس از نوع تازى دو دينار و از نوع غير تازى يك دينار است . « 7 »
خمس : نصاب خمس معدن - بنابر نظر برخى - رسيدن قيمت آن به ارزش بيست دينار « 8 » و نصاب آنچه با غواصى از
هامش
( 1 ) اوزان المقادير / 132 - 133 ؛ الحدائق الناضرة 12 / 89 - 90 ؛ جواهر الكلام 3 / 235 و 15 / 168 و 174 - 175 ؛ مستند الشيعة 9 / 145 .
( 2 ) ذكرى الشيعة 1 / 279 ؛ جواهر الكلام 3 / 235 ، 15 / 174 - 176 و 43 / 10 - 11 ؛ مستمسك العروة 3 / 333 .
( 3 ) . جواهر الكلام 3 / 230 - 234 .
( 4 ) مسالك الافهام 1 / 64 ؛ الحدائق الناضرة 3 / 269 ؛ جواهر الكلام 3 / 235 .
( 5 ) جواهر الكلام 15 / 168 - 169 ؛ العروة الوثقى 4 / 54 - 55 .
( 6 ) جواهر الكلام 15 / 180 - 182 ؛ العروة الوثقى 4 / 56 - 57 .
( 7 ) جواهر الكلام 15 / 292 .
( 8 ) 16 / 18 - 19 ؛ ذخيرة المعاد / 478 .