عرفى قرار دارد كه به سبب قرض گرفتن يا معامله كردن بر ذمّهء انسان ثابت مىشود . تفاوت دين شرعى و عرفى بنابر تصريح برخى در اين است كه حاكم شرع به عنوان ولىّ فقرا مىتواند ديون شرعى را در صورت خوددارى مديون از پرداخت ، به نفع مستحقان از او بگيرد ، بدون آنكه فقرا آن را مطالبه نمايند ؛ بر خلاف دين عرفى كه تنها در صورت مطالبهء طلبكار ، حاكم مىتواند آن را بگيرد . « 1 » از عنوان ياد شده در باب ضمان سخن گفتهاند .
در اينكه جايز است فردى ديون شرعى ديگرى را براى حاكم شرع ضمانت كند يا نه ، اختلاف است . « 2 » برخى ، بين ديون شرعى عبادى كه قصد قربت در آنها معتبر است ، مانند زكات و خمس و ديون شرعى غير عبادى ، همچون كفّارات و مظالم تفصيل داده و در نوع دوم ، ضمانت را صحيح دانستهاند و در نوع اوّل بين ضمان تبرّعى - كه شخص بدون اجازهء مديون ضمانت مىكند - و ضمان اذنى - كه با اجازهء مديون ضامن مىشود - تفصيل داده و در فرض اوّل حكم به بطلان نمودهاند ؛ « 3 » ليكن ضمانت ديون عرفى بدون اختلاف صحيح است « 4 » ( - - ) ضمان ) .
( - - ) دين )
دين عرفى
دين عرفى : مال ثابت بر ذمّهء انسان به سبب قرض يا معاملهء نسيه و يا سلف و غير آن ، مقابل دين شرعى ( - - ) دين شرعى ) .
( - - ) دين )
ديوار
ديوار : بنايى صاف و عمودى از سنگ ، گِل ، آجر و مانند آنها .
از احكام آن در بابهايى نظير طهارت ، صلات ، حج ، صلح ، اجاره ، احياء موات ، حدود و ديات سخن گفتهاند .
طهارت : تخلّى ( - - ) تخلّى ) پشت ديوار مكروه است . « 1 » زمين از مطهّرات ( - - ) مطهّرات ) است كه كف پا و ته كفش نجس با راه رفتن روى آن پاك مىگردد .
هامش
( 1 ) تعاليق مبسوطة 9 / 41 - 42 .
( 2 ) العروة الوثقى 5 / 432 .
( 3 ) مبانى العروة ( المساقاة ) / 188 - 189 .
( 4 ) العروة الوثقى 5 / 414 .
1 العروة الوثقى 1 / 328 .