درود
درود : سلام ( - - ) سلام ) / صلوات ( - - ) صلوات ) .
دروغ
دروغ [ كذب ] : ضد راستى .
كذب بنابر معروف ، نقيض صدق است .
صدق كلام عبارت است از مطابقت ، و كذب آن عبارت است از عدم مطابقت ؛ ليكن در اينكه مطابِق ( مطابقت كننده ) چيست ، آيا ظهور كلام گوينده است يا مراد متكلم از كلام ؟ و نيز مطابَق ( مطابقت شونده ) چيست ، آيا واقع است يا اعتقاد گوينده و يا هر دو ؟ احتمالات و اقوالى مطرح است . مشهور ، كذب را به عدم مطابقت ظهور كلام خبرى با واقع تعريف كردهاند . برخى ، آن را به عدم مطابقت خبر با اعتقاد خبر دهنده و برخى ديگر به عدم مطابقت خبر با واقع و اعتقاد خبر دهنده ؛ هر دو ، تعريف كردهاند .
از سوى ديگر ، گروهى از فقها مطابِق را مراد گوينده و مطابَق را واقع دانسته و دروغ را به عدم مطابقت مراد گوينده با واقع تعريف كردهاند . « 1 »
برخى گفتهاند : قدر متيقّن معناى دروغ ، مخالفت ظهور كلام و مراد گوينده با واقع و اعتقاد ؛ هر دو است .
بنابر تعريف دروغ به عدم مطابقت يا مخالفت مراد گوينده با واقع ، توريه ( - - ) توريه ) از مصاديق دروغ نخواهد بود ؛ بر خلاف تعريف آن به عدم مطابقت ظهور عرفى كلام با واقع كه در اين صورت ، توريه مصداق كذب مىشود . « 2 » از عنوان كذب در بابهاى مختلفى نظير صوم ، تجارت ، شهادات و حدود سخن گفتهاند .
حكم : دروغ گفتن حرام ، بلكه از گناهان كبيره ( - - ) گناه كبيره ) شمرده شده است .
البته در اينكه مطلقا گناه كبيره است ، هرچند مفسدهاى بر آن مترتّب نشود يا تنها در صورت ترتّب مفسده ، مانند ايجاد فتنه و قتل نفس محترم و نيز دروغ بر خدا و حجتهايش ، اختلاف است . « 3 »
در حرمت دروغ ، تفاوتى بين دروغ در گفتار و نوشتار ، بلكه دروغ با اشاره و مانند آن - كه در عرف براى خبر دادن به كار مىرود - نيست ؛ حتّى مَجازها ، كنايهها و مبالغهها نيز - كه گوينده از لازم
هامش
( 1 ) كتاب المكاسب 2 / 18 ؛ مصباح الفقاهة 1 / 395 - 398 ؛ المكاسب المحرمة ( امام خمينى ) 2 / 48 - 65
( 2 ) حاشية المكاسب ( ايروانى ) 1 / 39 .
( 3 ) كتاب المكاسب 2 / 11 - 13 ؛ مصباح الفقاهة 1 / 385 - 386 ؛ المكاسب المحرمة ( امام خمينى ) 2 / 108 .