درخت
درخت : گياهى بزرگ ، داراى ريشه ، ساقه و شاخه .
از آن به مناسبت در بابهاى طهارت ، حج ، جهاد ، تجارت ، ضمان ، صلح ، مساقات ، وديعه ، اجاره ، نكاح و احياء موات نام بردهاند .
كاشتن درخت : كاشتن درخت ، بويژه درخت ميوه و بخصوص درخت خرما مستحب ، و در روايات بر آن تأكيد شده است . « 1 »
قطع درخت : قطع كردن درختان ميوه ، بويژه خرما مكروه است . « 2 » از جمله مكروهات در جهاد ، قطع كردن و سوزاندن درختان دشمن ، جز هنگام ضرورت است . « 3 »
كندن و قطع كردن درختان حرم مكّه « 4 » و نيز بنابر قول منسوب به مشهور ، درختان حرم مدينه « 5 » جز درخت ميوه ، از جمله خرما و گياه اذخِر ( - - ) اذخر ) و نيز درختى كه در ملك انسان روييده - حرام است و در درختان مكّه كفّاره نيز بنابر قول مشهور ثابت مىشود « 6 » ( - - ) حرم ) .
حريم درخت : حريم درخت كاشته شده در زمين موات ، در صورت موات بودن اطراف آن ، مقدارى است كه ريشه و شاخهء درخت آن را پوشش داده يا زمينهء سرايت و پوشش دارد ؛ بنابر اين ، ديگرى حقّ احياى اين محدوده را با كاشتن درخت ندارد « 7 » ( - - ) حريم ) .
سرايت درخت به ملك ديگرى : در صورت سرايت ريشه يا شاخهء درخت به ملك همسايه ، وى مىتواند آن را به سمت ملك صاحب درخت برگرداند و در صورت عدم امكان ، شاخهها راببُرد .
در اينكه بريدن بايد با اذن مالك ، و با خوددارى وى ، با اذن حاكم شرع باشد يا نه ، و نيز در اينكه بريدن آنها بر مالك درخت واجب است يا نه ، اختلاف است . « 8 »
مساقات بر درخت : عقد مساقات بر درختان ميوهاى كه ريشهء ماندگار دارند ، مانند درخت خرما و انگور صحيح است « 9 » ( - - ) مساقات ) .
مراقبت از درخت : در وجوب آبيارى و جلوگيرى درخت از نابودن شدن ، اختلاف است . « 10 » برخى ، ترك
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة 17 / 41 و 19 / 31 .
( 2 ) 19 / 39 - 40 .
( 3 ) جواهر الكلام 21 / 66 .
( 4 ) 18 / 412 - 420 .
( 5 ) 20 / 77 و 79 .
( 6 ) 425 - 426 .
( 7 ) 38 / 52 .
( 8 ) 26 / 277 - 278 .
( 9 ) 27 / 61 - 62 .
( 10 ) كشف اللثام 7 / 613 ؛ مسالك الافهام 8 / 504 .