دبّاغى
دَبّاغى : عمل جدايى پشم و چربى از پوست حيوان و تبديل آن به چرم يا پوست صنعتى .
از آن در بابهاى طهارت ، صلات و اطعمه و اشربه سخن گفتهاند .
پوست مردار حيوانى كه داراى خون جهنده است ، بنابر مشهور با دباغى پاك نمىشود . « 1 »
استفاده از پوست حيوان حرام گوشتى كه تذكيه ( - - ) تذكيه ) شده - بنابر قول به تذكيهپذير بودن آن - در غير نماز جايز است ؛ ليكن در اينكه جواز آن مشروط به دباغى است يا نه اختلاف است . اشتراط ، به مشهور نسبت داده شده است ، امّا مشهور متأخران قائل به كراهت استعمال آن بدون دباغى يا استحباب دباغى آن شدهاند . برخى بين استفاده از آن در مايعات و غير مايعات تفصيل داده و در صورت اوّل دباغى را شرط دانستهاند .
بنابر قول به لزوم دباغى ، در اينكه منشأ آن توقّف طهارت پوست بر دباغى است يا صرف تعبّد ، اختلاف است . « 2 »
بر عدم جواز دباغى با شىء نجس ادعاى اجماع شده است . « 3 »
امامت دباغ در نماز براى غير صنف دباغان مكروه است . « 4 »
( - - ) پوست )
دبر
دُبُر : مخرج غائط ، مقعد .
عنوان ياد شده در بسيارى از ابواب نظير طهارت ، صلات ، صوم ، حج ، نكاح ، طلاق ، و حدود به كار رفته است .
عورت بودن دبر : دبر مانند قُبُل عورت به شمار مىرود « 1 » و تمامى احكام عورت از قبيل وجوب پوشاندن آن در نماز و از هر بينندهء محترم جز همسر ، مالك ( مذكر ) و كنيز و كودك غير مميز ، بر آن مترتّب است « 2 » ( - - ) عورت ) .
آميزش در دبر : بنابر مشهور ، آميزش با زوجه و هر زنى كه آميزش با او از قُبُل جايز است ، مانند كنيز ، از دبر نيز جايز است ؛ ليكن با كراهت شديد ، بويژه در صورت ناخشنودى زن . « 3 » همچنين بنابر
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 5 / 301 - 302 ؛ مستمسك العروة 1 / 332 .
( 2 ) جواهر الكلام 8 / 73 ، 6 / 349 - 351 و 36 / 201 ؛ الحدائق الناضرة 5 / 523 .
( 3 ) جواهر الكلام 6 / 351 - 352 .
( 4 ) 13 / 390 - 391 ؛ العروة الوثقى 3 / 193 .
1 جواهر الكلام 2 / 6 و 8 / 182 .
2 2 / 2 - 6 ؛ العروة الوثقى 1 / 305 .
3 جواهر الكلام 29 / 103 - 111 ؛ العروة الوثقى 5 / 503 .