ظهر جمعه محسوب مىشود ، شرط صحّت نماز جمعه است . « 1 »
خطبههاى نماز جمعه بايد مشتمل بر حمد و ثناى خداى متعال و صلوات بر محمّد و آل محمّد عليهم السّلام و موعظه باشد . هرچند برخى ، صلوات را در خطبهء اوّل و موعظه را در خطبهء دوم واجب ندانستهاند . « 2 » بنابر مشهور ، قرائت سورهاى كوتاه در هر دو خطبه واجب است . « 3 » برخى ، تلاوت يك آيه كه به حسب معنا تمام باشد و به آيهء قبل و بعدش بستگى نداشته باشد را نيز مجزى دانستهاند « 4 » ( - - ) نماز جمعه ) .
نماز عيدين : نماز عيد فطر و قربان در صورتى كه به جماعت خوانده شود ، داراى خطبه است كه امام پس از نماز آن را مىخواند و بهتر است از خطبههاى مأثور باشد . در وجوب يا استحباب خطبه - در فرض وجوب نماز - اختلاف است « 5 » ( - - ) نماز عيدين ) .
نماز باران : خطبهء نماز باران پس از نماز خوانده مىشود ؛ ليكن در اينكه قبل از ذكرهاى وارد شده خوانده مىشود يا بعد از آن ، اختلاف است . « 6 » برخى ، خواندن آن را قبل و بعد از نماز جايز دانستهاند . « 7 » در اينكه در نماز باران يك خطبه مستحب است يا دو خطبه ، اختلاف است . « 8 »
در نماز باران خواندن خطبههاى مأثور افضل است . در غير اين صورت ، خطبهاى خوانده شود كه مشتمل بر حمد و ستايش خداوند و دعا و تضرّع به درگاه الهى جهت آمدن باران باشد . « 9 » برخى ، خطبهء نماز باران را صرف دعا و تضرّع دانسته و ايراد خطبه بدين گونه يا به نحو مشهور را مجزى دانستهاند « 10 » ( - - ) نماز باران ) .
موسم حج : مستحب است امام ( امير الحاج ) در موسم حج ، بويژه هفتم ذيحجه ، نهم ذيحجه ( روز عرفه ) و روز قربانى در منى ، همچنين روز نَفْر اوّل ( دومين روز از ايّام تشريق ) در اجتماع حاجيان خطبه بخواند و آنان را با وظايف خود و مناسك حج آشنا كند . « 11 »
هنگام خواستگارى و عقد : خواندن خطبه قبل از عقد نكاح مستحب است . در خطبهء عقد كيفيّت خاصى شرط نيست ؛ ليكن بهتر است پس از حمد و ستايش
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 11 / 207 .
( 2 ) 208 - 214 ؛ مستند الشيعة 6 / 65 - 67 .
( 3 ) جواهر الكلام 11 / 211 .
( 4 ) 214 .
( 5 ) الحدائق الناضرة 10 / 210 - 211 ؛ جواهر الكلام 11 / 336 - 339 .
( 6 ) تحرير الاحكام 1 / 292 ؛ البيان / 219 - 220 .
( 7 ) تذكرة الفقهاء 4 / 214 .
( 8 ) 215 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 246 .
( 9 ) جواهر الكلام 12 / 148 .
( 10 ) الحدائق الناضرة 10 / 491 ؛ جواهر الكلام 12 / 150 .
( 11 ) قواعد الاحكام 1 / 436 ؛ المبسوط 1 / 365 .