خدا
خدا : آفرينندهء جهان هستى .
خدا كه بر گردان « اللَّه » در عربى مىباشد ، ذاتى است جامع تمامى كمالات و منزّه و پيراسته از همهء كاستيها . « 1 » فقها در بابهايى نظير طهارت ، صلات ، حج ، لعان ، يمين ، نذر ، عهد و صيد و ذباحه از احكام مرتبط با اين عنوان سخن گفتهاند .
بندگى خدا : به تصريح قرآن كريم ، سرلوحهء دعوت همهء انبيا و پيامبران الهى بندگى خدا و دورى گزيدن از طاغوت است ؛ « 2 » چرا كه انسانها براى بندگى خدا آفريده شدهاند . « 3 » خداوند متعال پيامبران را فرستاد و شريعت و كتاب آسمانى را بر آنان نازل كرد تا راه و رسم عبوديت را به بندگانش بياموزند ؛ از اين رو ، محتواى تمامى شرايع و كتب آسمانى تعليم شيوهء بندگى و بيان حدود آن است ( - - ) عبوديت ) .
ذكر خدا : ذكر خداى متعال داراى خواص و آثار بسيارى است ؛ از اين رو ، در همهء حالات بدان سفارش شده است ( - - ) ذكر ) .
اخلاص : اخلاص عمل براى خدا و پيراستن آن از ريا ( - - ) ريا ) در تمامى اعمال عبادى شرط صحّت عمل دانسته شده و عبادت بدون قصد تقرّب به خدا باطل شمرده شده است ( - - ) اخلاص ) .
اسماء خدا : اسمهاى خدا توقيفى است ، از اين رو ، خواندن خدا به نامهايى كه در شرع رخصتى براى خواندن خدا بدانها نرسيده ، جايز نيست . « 4 » احترام به اسماى الهى واجب است ؛ از اين رو مسّ نامهاى خداوند بدون طهارت ( وضو ، غسل يا تيمّم ) حرام است و استنجا ( - - ) استنجاء ) با دستى كه انگشتر منقوش به اسمى از اسمهاى خدا در آن است ، در صورت علم به نجس شدن آن ، حرام و در غير اين صورت ، مكروه است « 5 » ( - - ) اسماء متبرّك ) .
قسَم ، نذر ، عهد و جدال : قسم « 6 » ( - - ) قسم ) نذر « 7 » ( - - ) نذر ) و عهد « 8 » ( - - ) عهد ) تنها با نامهاى مختص به خدا منعقد مىشوند ؛ چنان كه تغليظ در لعان ( - - ) لعان ) و قسم با نامهاى بيانگر انتقام و سطوت ذات حقّ حاصل مىشود « 9 » ( - - ) تغليظ ) .
جدال ( - - ) جدال ) نيز كه از محرّمات احرام ( - - ) احرام ) به شمار مىرود ، بنابر مشهور تنها با نام جلاله « اللَّه » - نه ديگر اسماى الهى - تحقق مىيابد . « 10 »
هامش
( 1 ) رسائل الشهيد الثانى 2 / 699 ؛ مدارك العروة ( اشتهاردى ) 4 / 85 ؛ نجاة العباد ( امام خمينى ) / 315 .
( 2 ) نحل / 36 .
( 3 ) ذاريات / 56 .
( 4 ) الرسالة السعدية / 46 ؛ الحبل المتين / 396 ؛ مرآة العقول 2 / 77 .
( 5 ) الحدائق الناضرة 2 / 76 ؛ جواهر الكلام 2 / 71 - 72 ؛ مصباح الهدى 3 / 152 - 155 ؛ كشف اللثام 1 / 241 .
( 6 ) جواهر الكلام 35 / 227 .
( 7 ) 373 .
( 8 ) 445 .
( 9 ) 34 / 61 ؛ مستند الشيعة 17 / 478 ؛ المبسوط 8 / 203 .
( 10 ) جواهر الكلام 18 / 359 .