( - - ) اصحاب رأى ) كه در مشرب فقهى خود بيشتر بر قياس ( - - ) قياس ) ، رأى ( - - ) رأى ) و استحسان ( - - ) استحسان ) تكيه دارند . « 1 »
حنث
حِنْث : شكستن ( عدم وفا به ) قسم ، نذر و عهد .
حنث در لغت به معناى بزه و گناه آمده است و به شكستن قسم ، نذر و عهد از آن جهت كه گناه و معصيت است حنث گفته مىشود . تعبير « بلوغ حنث » به معناى رسيدن به سن بلوغ و تكليف است . حنث در اين جا در حقيقت به معناى گناه است و بلوغ حنث رسيدن به سن نوشته شدن گناه و طاعت و مؤاخذه بر آنها است ( - - ) بلوغ ) . « 1 » از اين عنوان در بابهاى صوم ، ايلاء ، يمين ، نذر ، عهد و كفّارات سخن رفته است .
حكم : حنث قسم ، نذر و عهد ، حرام و موجب ثبوت كفّاره است ؛ « 2 » ليكن مخالفت با مفاد قسم در ايلاء ( - - ) ايلاء ) حرام نيست ، هرچند كفّاره دارد . « 3 »
كفّارهء حنث قسم آزاد كردن يك برده يا اطعام و يا پوشاندن ده فقير به نحو تخيير است . در صورت عدم توانايى بر هيچ يك ، بايد سه روز روزه بگيرد « 4 » كه بنابر مشهور واجب است پى در پى باشد . « 5 » كفّارهء حنث ايلاء همانند كفّارهء حنث قسم است . « 6 »
كفّارهء حنث نذر و عهد بنابر مشهور آزاد كردن يك برده يا دو ماه روزه گرفتن پى در پى و يا اطعام شصت فقير به نحو تخيير است . برخى كفّارهء حنث نذر را همانند كفّارهء حنث قسم دانستهاند . « 7 »
شرايط وجوب كفّاره : از روى عمد و اختيار بودن حنث از شرايط وجوب كفّاره است . بنابر اين ، حنثِ ناشى از اكراه ، اجبار ، فراموشى ، خطا ، جهل و اضطرار موجب كفّاره نخواهد شد . « 8 » ثبوت كفّاره بعد از تحقق حنث است ؛ از اين رو ، پرداخت آن قبل از حنث مجزى نيست . « 9 »
قسم و نذر و عهد در پى مخالفت عمدى با مفاد آنها و پرداخت كفّاره منحل مىشوند و بر مخالفت پس از آن اثرى مترتّب نيست ؛ ليكن در اينكه مخالفت
هامش
( 1 ) تاريخ الفقه الاسلامى و ادواره / 71 - 72 ؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامى 9 / 113 و 118 ؛ كتاب الملل والنحل 1 / 187 .
1 لسان العرب / واژهء « حنث » ؛ غاية المرام 3 / 299 ؛ الدروس الشرعية 2 / 181 .
2 تحرير الوسيلة 2 / 111 و 125 ؛ الروضة البهية 3 / 56 ؛ توضيح المسائل مراجع 2 / 616 م 2654 و 2 / 623 م 2670 *
3 الروضة البهية 6 / 147 .
4 جواهر الكلام 33 / 178 ؛ توضيح المسائل مراجع 2 / 623 م 2670 *
5 مستند العروة ( الصوم ) 2 / 250 .
6 جواهر الكلام 33 / 277 .
7 174 - 175 .
8 35 / 337 - 338 .
9 347 .