و آزاد و كنيز اطلاق مىشود . عنوان ياد شده به صورت جمع « حلائل » در قرآن كريم « 1 » و به تبع در باب نكاح آمده است .
از زنانى كه به تصريح قرآن كريم ازدواج با آنان حرام است ، زن پسر و زن پدر مىباشد كه اوّلى بر پدر و دومى بر پسر حرام است . در حكم ياد شده فرقى بين پسر و پدر نسبى و رضاعى نيست . « 2 »
( - - ) زوجيت )
حم
- - ) حواميم
حَمّال
- - ) حمل و نقل
حماله
حَماله : ديه يا غرامت متحمل شده توسّط فردى به طور تبرّعى . « 1 »
از آن به مناسبت در باب زكات سخن گفتهاند .
تحمّل حماله مستحب است . « 2 » چنانچه فردى براى خاموش شدن فتنه و جنگ بين دو طايفه و اصلاح ذات البين ، ديهء فرد كشته شده در اين ميان را بر عهده بگيرد ، سهم غارمين ( بدهكاران ) از زكات به وى داده مىشود تا بدان وسيله آنچه را بر عهده گرفته بپردازد . همچنين است اگر منشأ فتنه و اختلاف ، از بين رفتن مالى باشد كه تلف كنندهء آن معلوم نيست و فردى به قصد رفع فتنه غرامت آن مال را بر عهده گيرد . در دادن زكات در هر دو مورد فرقى بين اينكه تحمّل كننده غنى باشد يا فقير نيست . « 3 » برخى گفتهاند : به تحمّل كنندهء غنى از زكات داده نمىشود . « 4 »
حمام
حمام : گرمابه .
از آن به مناسبت در بابهاى طهارت ، صلات ، صوم ، اعتكاف ، حج ، اجاره و شفعه سخن رفته است .
حكم : حمام كردن مستحب است و در روايتى از امام رضا عليه السّلام آمده است :
« استحمام يك روز در ميان موجب چاقى و هر روز ، موجب لاغرى و ضعف مىگردد » . « 1 »
هامش
( 1 ) نساء / 23 .
( 2 ) قواعد الاحكام 3 / 27 ؛ المبسوط 4 / 205 و 5 / 305 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 270 .
1 مرآةالعقول 8 / 374 .
2 الجامع للشرائع / 137 *
3 تذكرة الفقهاء 5 / 259 - 260 ؛ ذخيرة المعاد / 455 - 456 .
4 الجامع للشرائع / 144 .
1 وسائل الشيعة 2 / 29 و 32 .