حفظ اسلام : دفاع از اسلام در برابر دشمنى كه اساس آن را تهديد مىكند واجب است « 10 » ( - - ) دفاع ) .
از حفظ به معناى دوم ( يادسپارى ) در بابهاى اجتهاد و تقليد ، صلات و قضاء سخن گفتهاند .
كسى كه حمد و سوره را به ياد ندارد مىتواند از روى قرآن بخواند . در اينكه از رو خواندن قرائت در نمازهاى واجب براى كسى كه آن را از حفظ دارد جايز است يا نه ، اختلاف است . « 11 »
چنانچه امام در ركعات نماز شك كند ، به مأمومى كه آن را به ياد دارد رجوع مىكند و به شك خود اعتنا نمىنمايد همچنين است اگر مأموم شك كند . « 12 »
حفظ كردن قرآن و تحمّل مشقت جهت آن ، مستحب است « 13 » و با نذر واجب مىشود . « 14 »
بنابر قول برخى ، از شرايط قاضى ، غلبهء حفظ است ؛ بدين معنا كه فراموشى بر او چيرگى نداشته باشد . با غلبهء فراموشى در كسى نصب او به عنوان قاضى صحيح نيست . « 15 » برخى غلبهء حفظ را از شرايط مرجع تقليد نيز بر شمردهاند .
در نتيجه تقليد از مرجع تقليد فاقد شرط ياد شده صحيح نيست . « 16 »
حق
حق : مرتبهاى از سلطنت متعلق به شخص / متعلق الزام شارع / مقابل باطل .
از حق به معناى نخست در باب تجارت سخن گفتهاند . برخى نيز در خصوص آن ، رسالهاى مستقل نوشتهاند .
هامش
( 10 ) جواهر الكلام 21 / 14 .
( 11 ) العروة الوثقى 2 / 511 ؛ مستمسك العروة 6 / 216 - 217 ؛ مستند العروة ( الصلاة ) 3 / 435 - 436 .
( 12 ) جواهر الكلام 12 / 44 .
( 13 ) منتهى المطلب ( ق ) 2 / 1020 ؛ هداية الامّة 3 / 65 .
( 14 ) الرسائل العشر ( حلّى ) / 410 .
( 15 ) جواهر الكلام 40 / 20 ؛ مبانى تكملة المنهاج 1 / 11 .
( 16 ) ذكرى الشيعة 1 / 43 ؛ الروضة البهية 3 / 62 ؛ منهاج الصالحين ( خويى ) 1 / 5 - 6 .