گوشش نزديك نموده ، به شدت تكان بدهند و تلقين كنند « 1 » ( - - ) تلقين ) .
در نمازهاى واجب ، واجب است بدن و مكان نمازگزار استقرار داشته باشد ، يعنى ساكن و بدون حركت باشد ( - - ) استقرار ) .
بر لال واجب است در تكبيرة الاحرام ( - - ) تكبيرة الاحرام ) و ذكرهاى واجب نماز « 2 » و نيز بنابر مشهور هنگام تلبيه ( - - ) تلبيه ) زبان خود را همراه با اشارهء انگشت حركت دهد . « 3 » سايه قرار دادن بر بالاى سر در حال حركت بر مرد مُحرم ( - - ) احرام ) حرام است . « 4 »
از شرايط صحّت تذكيه ( - - ) تذكيه ) آن است كه حيوان پس از ذبح حركتى بكند كه نشانگر حيات يا استقرار حيات او باشد ؛ هرچند به پلك زدن يا حركت دادن دم باشد . برخى ، علاوه بر آن ، خروج خون به مقدار متعارف را لازم دانستهاند . « 5 »
از حركت به معناى دوم در باب صلات سخن گفتهاند .
اخلال عمدى به حركات كلمه در قرائت و نيز ذكرهاى واجب نماز موجب بطلان آن مىشود « 6 » ( - - ) اعراب ) .
حرم
حَرَم : محدودهاى گرداگرد كعبهء معظّم / حدّ فاصل بين دو كوه « عائر » و « وُعَير » در مدينه / مدفن پيامبران و امامان عليهم السّلام ( - - ) مشاهد مشرّفه ) .
حرم مكّه : اطلاق حرم در كلمات فقها به حرم مكّه انصراف دارد . « 1 » حرم مكّه به محدودهاى از اطراف كعبه گفته مىشود كه - برحسب روايات - جبرئيل به امر خداوند حدود آن را براى حضرت ابراهيم عليه السّلام مشخص نمود و آن حضرت براى شناسايى آنها در مبادى ورودى نشانهايى ( اعلام يا انصاب ) نصب كرد كه امروزه به شكل ستونهايى پابرجا و مشخص كنندهء حدود حرم است . « 2 » هم اكنون براى تعيين حدود حرم شش نشانه در شش مسير ورودى ( ميقات ) و در هر مسير دو ستون در دو طرف جاده وجود دارد . محل نصب اين ستونها و فاصلهء هريك از حدود تا مسجد الحرام به شرح زير است :
هامش
( 1 ) العروة الوثقى 2 / 120 .
( 2 ) جواهر الكلام 9 / 211 و 315 .
( 3 ) الحدائق الناضرة 15 / 64 .
( 4 ) جواهر الكلام 18 / 394 .
( 5 ) 36 / 125 .
( 6 ) 9 / 287 ؛ العروة الوثقى 2 / 515 .
1 جواهر الكلام 5 / 60 و 41 / 345 .
2 20 / 294 .