حجر اسماعيل
حِجْر اسماعيل : فضايى وصل به كعبه ، بين ركن عراقى و شامى كه ديوارى قوسى شكل بر آن احاطه دارد .
حجر اسماعيل طبق بعضى روايات ، محلّ سكونت حضرت اسماعيل بوده و مادرش هاجر نيز با وى در همين مكان مىزيسته است و پس از درگذشت ، در همين مكان دفن شدهاند . اسماعيل عليه السّلام پس از دفن مادرش در حجر ، براى آنكه طواف كنندگان بر روى قبر وى گام ننهند ، گرد آن ديوارى كشيد « 1 » كه هم اكنون با ارتفاع 30 / 1 متر محيط بر اين فضا است . از اين عنوان در باب صلات و حج سخن گفتهاند .
در اينكه حجر اسماعيل جزو كعبه است تا نماز گزاردن به سمت آن صحيح باشد ، يا نه ، اختلاف است . اكثر قائل به قول دوماند « 2 » ( - - ) قبله ) .
محلّ احرام حج ، شهر مكّه است ؛ ليكن مستحب است در مسجد الحرام ، بويژه مقام ابراهيم يا حجر اسماعيل احرام بسته شود . « 3 »
واجب است طواف كننده از بيرون حجر اسماعيل طواف كند و داخل كردن چيزى از حجر در طواف جايز نيست . آيا داخل كردن حجر در طواف موجب بطلان طواف نيز مىشود ، يا تنها همان دورى كه اين عمل در آن اتفاق افتاده باطل مىگردد ؟
مسئله محلّ اختلاف است . بنابر قول دوم ، اعادهء همان دور كفايت مىكند و نيازى به اعادهء طواف از اوّل نيست « 4 » ( - - ) طواف ) .
حجر الأسود
حَجَرُ الاسْوَد : سنگى سياه و بيضى شكل در ركن شرقى كعبه .
حجر الاسود يا سنگ سياه ، در ركن شرقى كعبه به ارتفاع يك و نيم متر از سطح زمين نصب شده است . حجر الاسود از اجزاى بسيار مقدّس مسجد الحرام و از سنگهاى بهشتى است كه همراه حضرت آدم عليه السّلام بوده و پس از نزول آدم به زمين و قبول توبهاش نزد وى فرود آمده است . « 1 » در روايات آمده است كه اين سنگ در آغاز بسيار سفيد بود ، امّا گناهانى كه
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة 13 / 353 - 355 .
( 2 ) جواهر الكلام 7 / 326 - 328 ؛ مستمسك العروة 5 / 175 .
( 3 ) معتمد العروة 2 / 254 - 256 ؛ المعتمد فى شرح المناسك 5 / 130 .
( 4 ) جواهر الكلام 19 / 292 - 294 ؛ المعتمد فى شرح المناسك 4 / 345 - 347 .
1 الكافى ( كلينى ) 4 / 185 و 188 .