بدهى حالّ دارد ، حج بر او واجب نمىشود . وجوب حج در صورت مؤجّل بودن دين ، اختلافى است . « 1 »
كسى كه به مقدار استطاعت شرعى ( - - ) استطاعت ) از ديگرى طلبكار است ، در صورت حالّ بودن طلب و توانايى بر وصول آن ، مستطيع ، و گزاردن حج بر او واجب است . « 2 »
تجارت : چنانچه در معامله براى تحويل كالا و بهاى آن ، مدت ذكر نگردد ، معامله نقدى خواهد بود . « 3 »
دين : با مرگ بدهكار بدهى مدت دار او حالّ مىشود ؛ ليكن به قول مشهور با مرگ طلبكار ، طلب مدت دار وى حالّ نمىگردد . « 4 »
پرداخت بدهى در صورت حالّ بودن آن و تمكّن بدهكار از ادا و مطالبهء طلبكار بر بدهكار واجب و تأخير در پرداخت آن حرام است . « 5 »
وكالت : كسى كه از طرف ديگرى در معاملهاى وكيل شده ، در صورت مطلق بودن وكالت ، تنها مىتواند به ثمن المثل ( - - ) ثمن المثل ) - نه كمتر - آن هم به صورت حالّ - نه مؤجّل - داد و ستد كند . « 6 »
نكاح : در صورت حالّ بودن مهر ، زوجه مىتواند پيش از دريافت آن ، از تمكين خوددارى كند ، به شرط آنكه قبلًا آميزش تحقق نيافته باشد « 7 » ( - - ) تمكين ) .
( - - ) اجل ) .
حام
حام : شتر نرى كه از صلب آن ده فرزند به وجود آيد . « 1 »
برخى آيينهاى جاهلى نسبت به چارپايان و احكامى چون حرمت خوردن گوشت يا سوار شدن بر آنها تحت عناوين بَحيره ( - - ) بحيره ) ، سائبه ( - - ) سائبه ) ، وصيله ( - - ) وصيله ) و حام در قرآن اشاره رفته و باطل شمرده شده است . « 2 » فقها در باب وقف به مناسبت ذكر وقفهاى باطل ، از اين نوع سنّت جاهلى ياد كردهاند .
هامش
( 1 ) منتهى المطلب 10 / 80 ؛ جواهر الكلام 17 / 258 - 259 .
( 2 ) مستمسك العروة 10 / 89 ؛ مهذّب الاحكام 12 / 61 - 62 .
( 3 ) مسالك الافهام 3 / 223 ؛ كفاية الاحكام 1 / 480 .
( 4 ) تذكرة الفقهاء 14 / 418 - 421 ؛ الحدائق الناضرة 20 / 164 .
( 5 ) تذكرة الفقهاء 13 / 12 ؛ الحدائق الناضرة 20 / 194 .
( 6 ) جواهر الكلام 27 / 366 .
( 7 ) 31 / 41 ؛ الحدائق الناضرة 24 / 459 .
1 مجمع البحرين / واژهء « حمأ » .
2 مائده / 103 ؛ انعام / 138 .