چنان كه چرانيدن بچهء گوسفندان نيز - هرچند بعد متولد شوند - بر چوپان واجب خواهد بود و در صورت تلف شدن همه يا بعض آنها ، موجر مىتواند گوسفندانى ديگر جايگزين آنها كند . « 5 »
ضمان : چوپان ، امين بهشمار مىرود .
بنابر اين ، ضامن گوسفندان تلف شده نيست ، مگر آنكه كوتاهى كرده باشد ، مانند آنكه گوسفندان را در غير مرتع تعيين شده بچراند يا بيش از حدّ متعارف آنها را بزند . « 6 » اگر گوسفندان به زراعت كسى خسارت وارد كنند چوپان ضامن است نه مالك . « 7 »
حدود : از شرايط ثبوت حدّ سرقت ( قطع انگشتان ) آن است كه مالِ به سرقت رفته در حرز ( - - ) حرز ) باشد . در اينكه اشراف چوپان بر گلّه و نگاه كردن به آن حرز محسوب مىشود يا نه ، اختلاف است . « 8 »
چوگان
چوگان : چوبى باريك و سر خميده كه بدان گوى بازى كنند .
از آن به مناسبت در باب تجارت نام بردهاند .
مسابقه با شرط بندى و گروگذارى جز در موارد استثنا شده حرام است . مسابقهء چوگان به گونهء شرط بندى از مصاديق مسابقات حرام شمرده شده است . « 1 » در حرمت مسابقه بدون شرط بندى در مثل چوگان بازى اختلاف است . « 2 »
( - - ) مسابقه ) .
چهارپا
- - ) حيوان
چهار جهت
- - ) جهت
چهار زانو
- - ) تربّع
چهارشنبه
- - ) ايّام هفته
چهره
- - ) صورت
هامش
( 5 ) المبسوط 3 / 250 - 251 ؛ جواهر الفقه / 135 - 136 .
( 6 ) المبسوط 3 / 244 .
( 7 ) تحرير الوسيلة 2 / 192 - 193 .
( 8 ) جواهر الكلام 41 / 513 - 514 .
1 تذكرة الفقهاء ( ق ) 2 / 354 .
2 كتاب المكاسب 1 / 117 و 380 - 381 .