اسباب قهرى تملّك عبارتند از : مرگ كه سبب انتقال قهرى مال ميّت به ورثهء او مىگردد ( - - ) ارث ) و ارتداد كه اموال مرتد با شرايطى بهطور قهرى به ورثهء او منتقل مىشود ( - - ) ارتداد ) .
ب - تملّككننده : در تملّككننده اهليّت شرط است . انسان حتى جنين در رحم مادر ، صلاحيت تملّك دارد ؛ ازاينرو ، جنين ارث مىبرد به شرط آنكه زنده به دنيا آيد ( - - ) اهليّت ) .
تمليك
تمليك : مالى را به ملك ديگرى درآوردن .
از آن در بابهاى عقود نظير تجارت ، قرض ، رهن ، صلح ، مضاربه و هبه سخن رفته است .
حكم تكليفى : تمليك به معناى فراهم كردن اسباب آن امرى مباح است ، ليكن گاهى به سبب عارضهاى مستحب مىشود ، مانند صدقه ( - - ) صدقه ) يا وام دادن به مؤمن نيازمند ( - - ) قرض ) و گاهى حرام مىشود ، مانند خريد و فروش بعد از اذان روز جمعه در صورت وجوب نماز جمعه ( - - ) نماز جمعه ) و در پارهاى موارد واجب مىگردد ، مانند تمليكى كه در عقد لازم شرط شود و يا به سبب نذر و عهد يا قسم بر انسان واجب گردد .
اركان تمليك : اركان تمليك عبارت است از تمليككننده ، قبولكنندهء تمليك ، مورد تمليك و سبب تمليك . در تمليك كننده و قبولكنندهء تمليك ، اهليّت براى تمليك و تملّك شرط است ( - - ) اهليّت ) .
مورد تمليك يا عين خارجى است ، مانند زمين و خانه و يا منفعت ، مانند سكونت در خانه و يا انتفاع ، مانند استفاده از مال عاريهاى ، از قبيل ظرف .
سبب تمليك عبارت است از عقد ( - - ) عقد ) . عقد يا معاوضى است ؛ بدين معنا كه تمليك در مقابل عوض صورت مىگيرد ، مانند بيع ( - - ) بيع ) و اجاره ( - - ) اجاره ) و يا غير معاوضى ( مجّانى و بدون عوض ) ، مانند هبه ( - - ) هبه ) ، صدقه و عاريه ( - - ) عاريه ) .
آثار تمليك : اثر تمليك ، جواز هر نوع تصرف مشروع در مال مملوك ، از قبيل فروختن ، بخشيدن و قرض دادن است .