تمكين از حقوق واجب شوهر بر زن است و در صورت خوددارى زن از آن بدون عذر ، نفقهء او به سبب تحقق نشوز ( - - ) نشوز ) بر شوهر واجب نخواهد بود .
البتّه در فقه ، اين بحث مطرح است كه آيا نفقهء زوجه به صرف عقد دائم بر زوج واجب مىشود يا منوط به تمكين وى پس از عقد است ؟ مشهور ، قول دوم است . « 2 » برخى قول اوّل را برگزيده و افزودهاند تنها با ظهور نشوز ، نفقه از عهدهء شوهر ساقط مىشود ؛ بنابراين در فرض عدم تحقق نشوز با عدم تمكين ، تأمين نفقه بر شوهر واجب خواهد بود ، هرچند - به عللى مانند درخواست نكردن شوهر - تمكين حاصل نشده باشد . « 3 »
زن ، پس از عقد و پيش از دريافت مهر مىتواند از تمكين خوددارى كند ، به شرط آنكه مهرش نقد و امتناع ، قبل از آميزش باشد . « 4 » برخى ، توانايى شوهر در پرداخت مهر را نيز بر شرايط ياد شده افزوده و گفتهاند : اگر شوهر قدرت پرداخت مهر را نداشته باشد ، زن حقّ امتناع از تمكين ندارد . « 5 » بر اصل حكم ، ادعاى اجماع شده است ؛ ليكن برخى آن را نپذيرفته و گفتهاند : هريك از زن و شوهر مكلّف به وظيفهء خويش است ؛ زن به تمكين و مرد به پرداخت مهر و هيچكدام بر ديگرى توقّف ندارد و هركدام به وظيفهء خود عمل نكند ، مرتكب معصيت شده است . « 6 »
در ازدواج موقّت ، استقرار همهء مهر ، متوقّف بر تمكين زن در تمامى مدّت تعيين شده در عقد است . « 7 »
در موارد حرمت آميزش ( - - ) آميزش ) يا حرمت مطلق استمتاع ( - - ) استمتاع ) تمكين نيز بر زن حرام است .
ساير احكام تمكين كودك و ديوانه نسبت به پوشيدن حرير بنابر مشهور بر ولىّ آنان حرام نيست ؛ هرچند كراهت دارد . « 8 »
آيا بر ولىّ يا غير ولىّ كودك ، تمكين او نسبت به لمس خطوط قرآن حرام است يا جايز ؟ برخى به حرمت و برخى ديگر به جواز آن قائل شدهاند . « 9 »
تمكين كودكان ، ديوانگان و بردگان نسبت به ايستادن در صف اوّل نماز جماعت كراهت دارد . « 10 » تمكين كافران حتى اهل كتاب ( - - ) اهل كتاب ) نسبت به
هامش
( 2 ) . الحدائق الناضرة 25 / 99
( 3 ) . 98 - 102 ؛ جواهر الكلام 31 / 303 - 304 ؛ فقه الصادق 22 / 324 - 327
( 4 ) . جواهر الكلام 31 / 41
( 5 ) . كتاب السرائر 2 / 591 - 592
( 6 ) . الحدائق الناضرة 24 / 460 - 462
( 7 ) . جواهر الكلام 30 / 167
( 8 ) . الحدائق الناضرة 7 / 200 ؛ جواهر الكلام 8 / 122
( 9 ) . جواهر الكلام 2 / 316
( 10 ) . كشف الغطاء 3 / 329 و جواهر الكلام 13 / 266