آينده به قرآن كريم تفأّلزده شود و از آيهاى بهبود يا وخيمتر شدن حال بيمار و يا پيدا شدن گمشده يا عدم آن استنباط گردد .
بعض ديگر ، مراد از تفأّل نهى شده را يكى از دو امر دانستهاند : پيشبينى و استخراج رخدادهاى آينده بهطور جزم و حتم از قرآن يا اختصاص نهى به آن دسته از مردم كه با مفاهيم قرآنى آشنايى ندارند . « 7 »
استخاره ( - - ) استخاره ) با قرآن ، تفأّل به شمار نمىرود ؛ زيرا استخاره آن است كه انسان در كارى كه قصد انجام دادن يا ترك آن را دارد از خداوند بخواهد وى را در آنچه خير و صلاح او است - اعم از فعل يا ترك - راهنمايى كند و حقيقت آن ، نوعى مشورت با خداوند است .
البتّه برخى تفأّل را به معناى استخاره نيز گرفته و گفتهاند : ممكن است مراد از نهى در روايت ، نهى از استخاره با قرآن براى كسانى باشد كه با مفاهيم قرآن آشنايى ندارند . « 8 »
امّا از نظر حكم ، برخى تفأّل به قرآن به معناى كشف آينده و دستيابى به عواقب امور را حرام ، ولى اكثر ، مكروه دانستهاند . چنانكه برخى تفأّل به معناى فال نيك زدن هنگام شنيدن يا خواندن آيهاى را مكروه دانستهاند ؛ ليكن تفأّل به قرآن به معناى استخاره با آن نه تنها كراهت ندارد بلكه - بنابر تصريح بعضى - استحباب دارد و روايات متعدّدى در چگونگى استخاره با قرآن وارد شده است . « 9 »
تفأّل به غير قرآن : تفأّل - به معناى دستيابى به آينده و كشف عواقب امور - به غير قرآن از قبيل ديوان شعرا همچون ديوان حافظ و نيز احوال ستارگان ، اگر منجرّ به صدور حكم قطعى و جزمى نگردد جايز است . « 10 »
تفتيش
- - ) تجسّس
هامش
( 7 ) . جواهر الكلام 12 / 170 - 172
( 8 ) . بحار الانوار 88 / 244 ؛ وسائل الشيعة 6 / 233 ؛ شرح اصول الكافى ( مازندرانى ) 11 / 74
( 9 ) . جواهر الكلام 12 / 170 - 172
( 10 ) . 171 .