مطلوبيت عمل همچنان به قوّت خود باقى است ، مانند اقامهء هريك از نمازهاى يوميّه در وقت خود كه علاوه بر مطلوبيت نفس نماز ، اقامهء آن در وقت ، مطلوب است و با فوت وقت ، مطلوبيت نماز همچنان باقى است و وجوبش ساقط نمىگردد . در نتيجه قضاى آن واجب خواهد بود . « 1 »
بسيارى از خصوصيات وارد شده در اعمال مستحب ، « 2 » همچنين بيشتر سورههاى سفارش شده در نمازهاى نافله از باب تعدّد مطلوب است . « 3 »
تعدّد مطلوب داراى آثارى است كه به نمونههايى از آن در بابهاى صوم ، حج ، اجاره و وقف اشاره مىشود .
صوم : اگر روزهء روز خاصّى به نذر بر مكلّف واجب گردد و او به جهت مانعى نتواند آن روز را روزه بگيرد ، نذرش باطل و قضاى آن ساقط مىگردد ، ليكن اگر نذر ياد شده به نحو تعدّد مطلوب باشد ، نذر باطل نمىشود و بايد روز ديگرى روزه بگيرد . « 4 »
حج : هزينهء حج كسى كه وصيّت كرده فردى خاص به نيابت او حج مستحب بگزارد ، از ثلث مال تأمين مىشود ؛ ليكن اگر وصىّ ، جز به اجرتى بيشتر از ثلث ، نيابت را نپذيرد ، وصيّت باطل مىشود مگر آنكه وصيّت بهگونهء تعدّد مطلوب باشد كه در اين صورت ، به فردى ديگر واگذار مىشود . « 5 »
اجاره : كسى كه براى بردن كالايى به جايى مشخّص و در زمانى معيّن اجير شده است ، چنانچه در اثناى راه مانعى از ادامهء سفر پيش آيد ، اجاره باطل مىشود .
در اين فرض اگر مورد اجاره ، رساندن كالا به مقصد تعيين شده باشد ، فرد از راه بازمانده ، مستحق دستمزد نيست ، ليكن اگر مورد اجاره ، مجموع سفر و رساندن كالا به گونهء تعدّد مطلوب باشد ، اجير به مقدار مسافت پيموده استحقاق اجرت دارد . « 6 »
وقف : اگر ملكى مانند مغازه براى مثلا مسجدى وقف گردد ، در فرض خراب شدن مسجد و عدم امكان تعمير آن ، اگر وقف به نحو تعدّد مطلوب باشد ، درآمد آن در مسجدى ديگر صرف مىشود . « 7 »
هامش
( 1 ) . مصباح الفقيه 4 / 123 - 124
( 2 ) . 3 / 141
( 3 ) . العروة الوثقى 1 / 646
( 4 ) . كلمة التقوى 1 / 172 - 173
( 5 ) . تحرير الوسيلة 1 / 398
( 6 ) . منهاج الصالحين ( خوئى ) 2 / 101
( 7 ) . 247 .