- مانند مكاتبه ( - - ) مكاتبه ) ، تدبير ( - - ) تدبير ) و يا استيلاد ( - - ) استيلاد ) - فراهم آمده باشد . در برابر آن ، عبد قنّ ( بردهاى كه هيچيك از اسباب آزادى وى تحقّق نيافته است ) قرار دارد .
( - - ) بردگى ) ( - - ) آزادى )
تشبّه
تشبّه : شبيه و همسان ديگرى شدن .
تشبّه عبارت است از اينكه شخصى در نحوهء رفتار يا پوششى كه - به لحاظ جنسيت ، دين و يا غير آن - نشانه و مشخّصهء طايفهاى از انسانها به شمار مىرود ، همانند آنان گردد مانند پوشيدن لباس زن توسط مرد و عكس آن و آويختن صليب به گردن توسط مسلمان . از اين عنوان در بابهاى مختلف همچون صلات ، حج ، جهاد ، تجارت و اطعمه و اشربه به مناسبت سخن رفته است .
حكم : برخى انواع تشبّه ، حرام ، برخى مكروه و برخى ديگر مستحب است .
تشبّه حرام : تشبّه مسلمان به كفّار در استفاده از نشانههاى ويژهء مذهبى آنان كه از شعائرشان محسوب مىگردد ، همچون صليب ( - - ) صليب ) حرام است . « 1 »
تشبّه هريك از مرد و زن به ديگرى در رفتار جنسى به معناى تخنّث ( - - ) تخنّث ) و تذكّر ( - - ) تذكّر ) حرام بلكه از گناهان كبيره است ؛ ليكن تشبّه هريك از آن دو به ديگرى در پوشش و غير آن از هيئتها ، مانند برداشتن زير ابروها و آرايش صورت و رها كردن موى سر بسان زنان ، از حيث حرمت و كراهت مورد اختلاف است . برخى مطلق تشبّه ، « 2 » برخى تشبّه در لباس « 3 » و برخى ديگر ، تشبّه توأم با اتخاذ آن به عنوان زىّ خود - نه به قصد ديگر « 4 » مانند اظهار حزن و اقامهء تعزيه - را حرام دانستهاند . « 5 »
تشبّه مكروه : تشبّه مسلمان به كفّار در لباس مكروه است .
از جمله مصاديق اين نوع تشبّه كه در فقه از آن ياد شده عبارت است از : بر سر گذاشتن برطلّه « 6 » ( نوعى كلاه ويژهء يهوديان ) و بستن كمر به چيزى شبيه زنّار ( كمربندى كه مسيحيان در گذشته به كمر مىبستند و امروزه كشيشان ، آن
هامش
( 1 ) . شرائع الإسلام 2 / 263 ؛ تذكرة الفقهاء ( ق ) 2 / 379
( 2 ) . حاشية المكاسب ( يزدى ) 1 / 17
( 3 ) . مستمسك العروة 5 / 394 - 395
( 4 ) . مصباح الفقاهة 1 / 209 - 210
( 5 ) . العروة الوثقى ( و حواشى ) ( ج ) 2 / 351
( 6 ) . الدروس الشرعية 1 / 152