تشبيب
تشبيب : ذكر زيباييهاى زن و پسربچه و اظهار عشق به آنان در شعر . « 1 »
از آن در باب تجارت و شهادات سخن رفته است .
حكم : تشبيب زن مؤمن شناخته شده اگر موجب اذيّت وى و يا وارد آمدن ننگ و عار بر او و تحريك مردان به سوى وى باشد ، حرام است . « 2 » و در صورت عدم استلزام امور ياد شده ، نسبت به همسر و كنيز جايز است . برخى تصريح به كراهت آن كردهاند . « 3 » ليكن در اينكه نسبت به زن اجنبى حرام است يا نه ، اختلاف است . « 4 »
تشبيب پسربچه مطلقا حرام است . « 5 » برخى در حرمت تشبيب پسربچه - بدون ترتّب عنوان محرّم ديگر بر آن مانند تحريك مردان - اشكال كردهاند . « 6 »
تشبيب زن مؤمن ناشناخته و نيز كافر غير اهل ذمّه ( - - ) اهل ذمّه ) جايز است . « 7 » حرمت آن در فرضى كه زن نزد گوينده شناخته و نزد شنونده ناشناخته باشد مورد اشكال قرار گرفته است . « 8 »
بنابر تصريح بعضى ، حرمت تشبيب اختصاص به شعر ندارد ، در غير شعر نيز حرام است . « 9 » استماع تشبيب نيز در فرض حرمت آن حرام است ؛ ليكن در صورت شك در حصول تشبيب ، استماع جايز است . « 10 »
آثار : تشبيب در فرض حرمت آن ، موجب فسق شخص و زوال عدالت او مىگردد . در نتيجه شهادت گوينده و نيز شنوندهء آن پذيرفته نخواهد شد . برخى گفتهاند : تشبيب همسر و كنيز حتّى در موارد جواز ، از آن جهت كه موجب زوال مروّت مىگردد ، عدالت را سلب مىكند .
در نتيجه شهادت چنين شخصى پذيرفته نمىشود . البتّه اين در صورتى است كه در عدالت ، مروّت شرط باشد « 11 » ( - - ) مروّت ) .
كسب از راه تشبيب در زمرهء كسبهاى حرام و باطل شمرده شده است . « 12 »
هامش
( 1 ) . كتاب المكاسب 1 / 177
( 2 ) . مهذب الاحكام 16 / 80
( 3 ) . المبسوط 8 / 228
( 4 ) . جواهر الكلام 41 / 49 - 50 ؛ مصباح الفقاهة 1 / 211 - 212
( 5 ) . جامع المقاصد 4 / 28 ؛ الدروس الشرعية 3 / 163
( 6 ) . مصباح الفقاهة 1 / 220
( 7 ) . جامع المقاصد 4 / 28
( 8 ) . كتاب المكاسب 1 / 180
( 9 ) . مجمع الفائدة 12 / 340
( 10 ) . جامع المقاصد 4 / 28
( 11 ) . مسالك الافهام 14 / 182 ؛ مجمع الفائدة 12 / 339 - 340 ؛ التنقيح ( الإجتهاد و التقليد ) / 278 ؛ كتاب الزكاة ( شيخ انصارى ) / 331
( 12 ) . كتاب المكاسب 1 / 163 و 177 .