تربيع جنازه به هر دو معنا مستحب است ؛ « 1 » ليكن در اينكه افضل در نحوهء تربيع به معناى دوم چيست ، اختلاف است .
مشهور آن است كه شخص ، ابتدا قسمت راست جلوى جنازه ( دست راست ميّت ) را بر دوش راست خود قرار مىدهد ؛ سپس به قسمت عقب همان سمت منتقل مىشود .
پس از آن ، قسمت عقب سمت چپ جنازه ( پاى چپ ميّت ) را بر دوش چپ خود مىگيرد و در نهايت به قسمت جلوى همان سمت منتقل مىشود . « 2 »
تربيع قبر
تربيع قبر : قرار دادن چهار زاويهء قائمه براى قبر .
مراد از تربيع آن است كه قبر به صورت دايره يا مسدّس درست نشود ؛ بلكه براى آن چهار زاويهء قائمه قرار داده شود . برخى گفتهاند : مراد از تربيع آن است كه خلاف صورت كوهان شتر باشد « 1 » ( - - ) تسنيم ) . از اين عنوان در باب طهارت سخن رفته است .
تربيع قبر ، مستحب است . « 2 »
ترتّب
ترتّب : فعليت يافتن واجب مهم با ترك واجب اهمّ در فرض تزاحم بين آن دو .
مكلّفى كه با دو واجب شرعى ؛ يكى اهمّ و ديگرى مهم مواجه است و به جهت مضيّق و همزمان بودن وجوب هر دو ، تنها بر امتثال يكى از آن دو قدرت دارد ، بايد واجب اهمّ را امتثال كند و در آن ظرف زمانى موظّف به انجام دادن واجب ديگرى نيست . ليكن در فرض ترك واجب اهمّ آيا واجب مهم در حقّ او فعليت مىيابد يا نه ؟ برخى اصوليان متأخّر قائل به فعليت آن به نحو ترتّب شدهاند . « 1 »
نظريّهء ترتّب نخستين بار حدود پنج قرن پيش ، از سوى محقّق كركى ( مشهور به محقّق ثانى ) مطرح شد . وى به منظور استدلال بر صحّت عباداتى كه در ظرف
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام 4 / 273
( 2 ) . الحدائق الناضرة 4 / 91 - 92 ؛ مستند الشيعة 3 / 254 - 255 ؛ جواهر الكلام 4 / 273 - 274 .
1 . جواهر الكلام 4 / 315
2 . 314 .
1 . اصول الفقه 1 / 275 - 278 ؛ اصطلاحات الاصول / 104