امكانپذير است . از آن در بابهايى نظير طهارت ، حج ، تجارت ، رهن ، اطعمه و اشربه سخن گفته شده است .
طهارت و نجاست : تخم جانوران ، چه حلال گوشت و چه حرام گوشت پاك است .
همچنين تخم درون شكم مردار در صورتى كه لايهء سخت ، روى آن را پوشانده باشد .
برخى حكم يادشده را مخصوص مردار حلال گوشت دانسته و در تخم مردار حرام گوشت حكم به نجاست آن كردهاند . « 1 » بنابر قول به نجاست حيوان نجاستخوار ، تخم آن نيز نجس است . « 2 »
حلّيت و حرمت : خوردن تخم حيوان حلال گوشت ، حلال و تخم حيوان حرام گوشت ، حرام است . در موارد اشتباه ، اگر دو طرف آن مانند تخممرغ يكسان نباشد ، حلال و گرنه حرام است « 3 » و در تخم ماهى ، اگر زبر و سفت باشد حلال و اگر نرم و سست باشد حرام است . « 4 »
تخم جانوران حرم : تلف كردن تخم جانوران وحشى خشكى در حرم مكّه ( - - ) حرم ) - بدون فرق بين مباشرت ، راهنمايى يا كمك در اتلاف - و نيز خوردن آن براى همه اعم از محرم و محلّ ( غير محرم ) ، حرام « 5 » و در خصوص موارد زير موجب ثبوت كفّاره نيز مىشود :
1 . تخم شترمرغ : اگر محرم تخم شترمرغى را كه تبديل به جوجه شده و داراى حركت است بشكند و بر اثر آن جوجه بميرد ، بايد براى هر تخم ، يك شتر جوان كفّاره بدهد ولى اگر جوجه به حركت در نيامده باشد ، بنابر قول مشهور بايد به تعداد هر تخم ، شتر مادهاى را كه بتواند آبستن شود با يك يا چند شتر نر در يك محل رها كند تا با شترهاى ماده جفتگيرى كنند و نتيجهء جفتگيرى را قربانى قرار دهد . با عجز از آن ، براى هر تخم ، يك گوسفند كفّاره دهد و اگر نتوانست ، ده مسكين را اطعام كند و اگر توانايى آن را نيز نداشت ، سه روز روزه بگيرد . « 6 »
2 . تخم پرندهء سنگخوار و كبك : كفّارهء شكستن تخم پرندهء ياد شده كه تبديل به جوجه و داراى حركت شده است در صورتى كه منجرّ به مرگ آن شود بنابر قولى بچهگوسفند ( برّه ) و يا گوسفند مادهاى است كه قابليت آبستن شدن دارد . اگر
هامش
( 1 ) . منتهى المطلب 3 / 207 - 209 ؛ جواهر الكلام 5 / 322 - 324
( 2 ) . منتهى المطلب 3 / 209
( 3 ) . جواهر الكلام 36 / 334 - 335
( 4 ) . 262 - 264
( 5 ) . 18 / 286 - 293
( 6 ) . 20 / 211 - 218