فراخوان و با آنان به شيوهاى كه بهتر و نيكوتر است ( سخن درست ، منطقى و مستدل ) مجادله كن . » « 9 »
در روايات نيز شيوهء القاى مرحلهاى و تدريجى مطالب و ظرفيت مخاطب مورد توجّه و گوشزد قرار گرفته است . « 10 » در روايتى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمده است : « ما پيامبران مكلّفيم براساس ظرفيت عقول ( قدرت درك ) مخاطبان با آنان سخن بگوييم . » « 11 »
گفتن اذان ، برپايى نماز جماعت ، نماز عيد و جمعه و اقامهء عزا براى امام حسين عليه السّلام از مصاديق تبليغ به شمار مىرود ؛ چنانكه مسجد از اصيلترين پايگاههاى تبليغ دينى نزد همهء مذاهب اسلامى است .
در مجامع شيعى علاوه بر مساجد از تكايا ، حسينيهها ، مهديهها ، بارگاه امامان معصوم عليهم السّلام و امامزادهها و حتّى منازل افراد در ايّامى خاص براى عزادارى سيد الشهداء عليه السّلام و بزرگداشت ميلاد و شهادت ساير معصومين عليهم السّلام و ذكر فضائل و مناقب آنان و تبليغ و ترويج دين و بيان احكام الهى استفاده مىشود . از اين عنوان در بابهايى نظير اجتهاد و تقليد ، طهارت ، جهاد ، امر به معروف و نهى از منكر و تجارت سخن گفته شده است .
حكم : تبليغ احكام كلّى - الهى - اعم از اصول يا فروع دين - بر عالم به آن با زبان يا قلم واجب است . « 12 » چنانكه آموختن علم دين و آگاهى از مسائل آن ، چه در زمينهء اعتقادات و معارف دينى و چه در زمينهء احكام و مسائل فرعى ، جهت ابلاغ به افراد ناآگاه و حفظ شرع مقدّس از به فراموشى سپرده شدن و نابود گرديدن آن ، واجب كفايى ( - - ) وجوب كفايى ) است . « 13 »
فتوا دادن بين مردم از سوى فقيه جامع شرايط ، از مصاديق تبليغ احكام الهى شمرده شده است . « 14 » دعوت كافران به اسلام قبل از نبرد با آنان بر امام يا نايب وى واجب است . « 15 »
اجرت بر تبليغ : بنابر قول مشهور - كه گرفتن مزد بر واجبات را حرام مىدانند - « 16 » گرفتن اجرت بر تبليغ واجب ، حرام است .
بديهى است كمكها و هداياى مردمى به
هامش
( 9 ) . نحل / 125
( 10 ) . وسائل الشيعة 16 / 186 و 220 ؛ بحار الانوار 2 / 192 - 193
( 11 ) . بحار الانوار 1 / 85
( 12 ) . كتاب المكاسب 1 / 77 ؛ مصباح الفقاهة 1 / 121
( 13 ) . منتهى المطلب 1 / 4 و 7 ؛ التنقيح ( الإجتهاد و التقليد ) / 66
( 14 ) . تذكرة الفقهاء 9 / 449 ؛ الرسالة السعدية / 8 ؛ مصباح المنهاج / 9 - 10
( 15 ) . جواهر الكلام 21 / 51 - 52
( 16 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 2 / 157