آن سوره بر جنب ( - - ) جنابت ) و حائض ( - - ) حيض ) ادّعاى اجماع شده است . « 2 »
صلات : اگر نماز گزار بسمله را به قصد سورهء معيّنى بگويد ، سپس از قرائت آن سوره منصرف شود ، بنابر مشهور ميان متأخّران بايد بسمله را اعاده كند . در وجوب تعيين سوره قبل از گفتن بسمله اختلاف است . برخى قول به وجوب را به اكثر و برخى به مشهور نسبت دادهاند . « 3 »
سورههاى ضحى و انشراح و نيز فيل و قريش در نماز ، يك سوره به شمار مىروند و خواندن يكى از آن دو كفايت نمىكند ؛ ليكن در وجوب قرائت بسملهء ميانى اختلاف است . « 4 »
بلند خواندن بسمله در نمازهاى جهريّه ( - - ) جهر ) واجب و در نمازهاى اخفاتيّه ( - - ) اخفات ) بنابر مشهور مستحب است . « 5 »
خواندن هر ذكر و دعايى در قنوت نماز حتّى يك بار بسمله كفايت مىكند . « 6 »
گفتن بسمله هنگام شروع به هر كارى مستحب است ( - - ) تسميه ) .
بصبصه
بصبصه : بلند كردن انگشت سبّابه به طرف آسمان و حركت دادن آن هنگام دعا .
عنوان ياد شده به مناسبت در باب صلات به كار رفته است .
در روايات براى دعاكننده حالات مختلفى همچون حالت شوق ، خوف ، تضرّع و ابتهال ذكر شده كه متناسب با هر حالت براى دست و انگشتان ، شكل و حالت خاصّى بيان شده كه حالت « بصبصه » از جملهء آنها است . بصبصه در اصل به معناى حركت دم سگ در حالت طمع يا خوف به كار رفته است . دعا كنندهاى كه بين خوف و رجا است متناسب با حال خود انگشتان سبّابه ( انگشت شهادت ) را به طرف آسمان بلند كرده و حركت مىدهد .
بصبصه هنگام دعا مستحب است . « 1 »
هامش
( 2 ) . جواهر الكلام 3 / 43
( 3 ) . 10 / 55 ؛ الحدائق الناضرة 8 / 222
( 4 ) . جواهر الكلام 10 / 24 ؛ مستمسك العروة 6 / 177
( 5 ) . جواهر الكلام 9 / 385
( 6 ) . تحرير الوسيلة 1 / 183 .
1 . وسائل الشيعة 7 / 48 و 50 ؛ جواهر الكلام 10 / 370 .