قاضى به شهر « 3 » و اجراى حدّ توسط حاكم شرع « 4 » مستحب است .
( - - ) آشكار ) ( - - ) اظهار )
اعلم
اعلم : داناتر و نيكفهمتر از ديگران در درك احكام شرعى .
به مجتهدى كه در مقام استنباط براى استخراج فروع از اصول و قواعد كلّى نسبت به ديگر مجتهدان داراى قدرت درك و فهم بيشتر و نيكوترى است ، اعلم گفته مىشود و از آن در باب اجتهاد و تقليد سخن رفته است .
از اعتبار اعلم بودن در سه مقام بحث شده است :
1 . مقام فتوا : در وجوب تقليد از اعلم اختلاف است ، امّا به قول مشهور ، تقليد از او در صورت مخالفت فتواى غير اعلم با فتواى اعلم و مطابق نبودن آن با احتياط ، واجب است « 1 » و به قولى ، تقليد از اعلم حتى در صورت موافقت فتواى غير اعلم با فتواى او واجب است . « 2 »
بنابر قول به وجوب ، در صورت علم به اختلاف فتوا هر چند به اجمال و نيز اعلم بودن يكى از مجتهدان موجود به صورت نامشخص ، تحقيق براى يافتن مجتهد اعلم واجب است و در صورت علم به اختلاف فتوا و جهل به اعلم بودن يكى ، در وجوب تحقيق اختلاف است ، امّا در صورت جهل به اختلاف فتوا و اعلم بودن يكى و يا جهل به اختلاف فتوا و علم به اعلم بودن يكى به صورت نامشخص ، جستجو واجب نيست « 3 » ، مگر بنا بر قول به وجوب تقليد اعلم حتى در صورت موافقت فتواى غير اعلم با فتواى وى كه در اين صورت فحص واجب است .
اگر به دست آوردن علم به اعلم بودن يكى از مجتهدان ممكن نباشد و بيّنه ( - - ) بيّنه ) نيز بر آن وجود نداشته باشد ، امّا اعلم بودن يكى از آنان به طور مشخص ، مظنون يا محتمل باشد ، در اين كه تقليد از مجتهدى كه اعلميّت وى مظنون يا محتمل است ، به طور مطلق واجب مىباشد يا تنها در صورت ممكن نبودن
هامش
( 3 ) تبصرة المتعلمين / 236 .
( 4 ) جواهر الكلام 41 / 353 .
1 مستمسك العروة 1 / 26 ؛ التنقيح ( الاجتهاد و التقليد ) / 134 و مهذّب الاحكام 1 / 25 .
2 العروة الوثقى 1 / 8 .
3 مستمسك العروة 1 / 29 ؛ التنقيح ( الاجتهاد و التقليد ) / 163 و مهذّب الاحكام 1 / 29 .