اسير
اسير : نيروى به اسارت در آمده در جنگ .
عنوان اسير بر هر نيرويى كه در حال نبرد يا پس از آن به اسارت يكى از دو جبههء متخاصم درآمده است ، اطلاق مىگردد ، خواه مرد باشد يا زن ، خردسال باشد يا بزرگسال . بر زن و كودك اسير « سبىّ » نيز اطلاق شده است . جايگاه اصلى بحث ، باب جهاد است ؛ هر چند از آن به مناسبت در بابهاى طهارت ، صلات و صوم نيز سخن رفته است .
اقسام : اسير يا نيروى دشمن بوده و توسط مسلمانان به اسارت گرفته شده و يا نيروى خودى است كه به چنگ كفّار در آمده است . اسير در صورت نخست يا بر آيين كفر است و يا مسلمانى است كه بر امام عادل خروج كرده است ( - - ) باغى ) .
1 . اسيران كفّار : مراد از كفّار ، كفّار غير اهل ذمّه ( - - ) اهل ذمّه ) ، معاهد ( - - ) معاهده ) و مستأمن ( - - ) امان ) هستند ؛ زيرا جنگيدن با سه دستهء ياد شده و به اسارت گرفتن آنها جايز نيست .
كافر اسير شده ، يا زن و مرد نابالغ است و يا مرد بالغ . مرد بالغ نيز يا در حال جنگ اسير مىشود يا پس از خاموش شدن شعلهء جنگ . زن يا مرد غير بالغ ، به بردگى گرفته مىشود و كشتن او جايز نيست . « 1 » مرد بالغ اگر در حال نبرد اسير شود ، در صورتى كه نبرد خاتمه نيافته باشد كشته مىشود ؛ هر چند برخى قدما ، حاكم اسلامى را بين كشتن وى و آزاد كردن او در ازاى گرفتن مالى و يا بدون آن ، و برخى ديگر بين به بردگى گرفتن و آزاد كردن او خواه با گرفتن مالى در ازاى آزادى يا بدون آن ، مخيّر دانستهاند . « 2 »
چنانچه مرد بالغ پس از خاتمهء جنگ اسير شود ، بنا بر آنچه به مشهور ، بلكه اجماع فقها نسبت داده شده ، كشته نمىشود ، بلكه امام يا نايب او بين آزاد كردن وى - در قبال دريافت مالى يا بدون آن - و به بردگى گرفتن او ، مخيّر است ، ليكن در اين كه اين تخيير شامل همهء اسيران است يا به اسيران اهل كتاب ( - - ) اهل كتاب ) اختصاص دارد ، اختلاف است . بنا بر قول دوم ، امام مىتواند اسير
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 21 / 120 .
( 2 ) 122 و الكافى فى الفقه / 257 .