وكالت ، وصيّت ، نكاح و صيد و ذباحه به كار رفته است .
نماز : به قول مشهور ، استقلال در قيام نماز به معناى تكيه ندادن بر چيزى در حال اختيار ، شرط صحّت نماز است . « 1 »
تجارت : پدر و جدّ پدرى هر كدام در ولايت بر صغير ، مستقل هستند و مىتوانند با رعايت مصلحت وى يا نداشتن مفسده ، در مال صغير تصرف كنند . « 2 »
وكالت : در توكيل دو يا چند نفر ، اگر به استقلال هر يك تصريح نشده باشد و كلام موكّل نيز ظهورى بر آن نداشته باشد ، هيچ يك از آنان حق تصرف استقلالى ندارند ، بلكه تصرف بايد با صلاحديد همهء وكيلان صورت گيرد . « 3 »
وصيّت : اگر وصىّ به استقلال ، توانايى انجام وصيّت را نداشته باشد ، حاكم شرع مىتواند كسى را براى كمك به وى تعيين كند . « 4 »
نكاح : زن بيوهء بالغ رشيد مىتواند به طور مستقل بدون كسب اجازه از پدر يا جدّ پدرى ازدواج كند . در اين حكم نسبت به دختر ( دوشيزه ) ، اختلاف است . « 5 »
صيد و ذباحه : شرط حلال بودن ملخ ، استقلال در پرواز است . بنابراين بچّهء ملخ كه پر پرواز ندارد و نمىتواند پرواز كند ، حرام است . « 6 »
مفهوم دوم : استقلال دولت يا فرد عبارت است از حاكميّت ارادهء ملّت يا فرد در شئون مختلف خود بدون دخالت و نفوذ قدرت بيگانه . استقلال و آزادى لازم و ملزوم يكديگرند ( - - ) آزادى ) . در مسائل مستحدثه از آن سخن رفته است .
از نظر اسلام ، استقلال دولت و ملّت مسلمان عبارت است از عدم سلطه و حاكميّت كفّار بر مسلمانان . بر اساس قاعدهء معروف فقهى نفى سبيل ( - - ) قاعدهء نفى سبيل ) ، كافر هيچ نوع ولايت و سلطنت در عرصههاى مختلف زندگى اعم از سياسى ، فرهنگى ، اقتصادى و . . .
بر مسلمان ندارد . بنابراين قضاوت كافر در حق مسلمان نافذ نمىباشد ، و كافر نمىتواند بردهء مسلمان را از راه خريدن ، مصالحه ، هديه و مانند آن ، مالك گردد . « 7 »
بر اساس قاعدهء سلطنت ( - - ) قاعده سلطنت ) و نيز اصل حريّت ( - - ) اصل حريّت ) ، هر كس بر خود و مال خود
هامش
( 1 ) العروة الوثقى 1 / 634 .
( 2 ) تحرير الوسيلة 1 / 514 .
( 3 ) 2 / 44 .
( 4 ) جواهر الكلام 28 / 420 .
( 5 ) العروة الوثقى 2 / 864 .
( 6 ) شرائع الاسلام 4 / 742 .
( 7 ) العناوين الفقهية 2 / 350 - 351 .