به پشت بخوابد ؛ به گونهاى كه كف پاهايش رو به قبله باشد . ركوع و سجود وى با بستن و باز كردن چشم انجام مىگيرد . « 2 »
در اين كه وظيفهء نمازگزار بر بام كعبه ، خوابيدن بر پشت و رو به آسمان نماز خواندن است يا نه ، اختلاف است . به نظر مشهور ، در لزوم ايستاده نمازگزاردن ، بين بام كعبه و جاى ديگر ، تفاوتى نيست . « 3 »
هنگام نماز ميّت و نيز به قول مشهور ، در حال احتضار ، واجب است ميّت و محتضر را به پشت بخوابانند ، امّا محتضر بايد به گونهاى قرار گيرد كه كف پاهايش رو به قبله باشد « 4 » ( - - ) احتضار ) .
ماهىاى كه معلوم نيست مذكّى است يا غير مذكّى ( - - ) تذكيه ) ، بر اساس روايتى ، در آب انداخته مىشود در صورتى كه به پشت در آب قرار گيرد غير مذكّى و اگر به رو قرار گيرد مذكّى است .
عدهاى از فقيهان بر طبق اين روايت فتوا دادهاند . « 5 »
استماع
استماع : گوش فرادادن .
شنيدن يا از روى اراده و اختيار است كه به آن « استماع » گفته مىشود و يا غير اختيارى كه « سماع » ( - - ) شنيدن ) نام دارد . اين عنوان در بابهاى صلات ، تجارت ، نكاح ، طلاق و قضاء آمده است .
استماع قرآن در غير نماز ، خواه قارى نمازگزار باشد يا نه مستحب است . « 1 » بنابر قول مشهور گوش دادن مأموم به قرائت امام در نماز جماعت ، مستحب است . « 2 » بر جنب « 3 » و حائض « 4 » خواندن سورههاى عزائم حرام است ، ليكن به قول مشهور ، در صورت استماع آيهء سجده ، سجده بر جنب ( - - ) جنب ) و حائض ( - - ) حيض ) واجب است . « 5 »
استماع حرام : استماع غيبت همانند غيبت ( - - ) غيبت ) حرام است . « 6 » همچنين است استماع غناء ( - - ) غناء ) كه مستمع آن فاسق و شهادت او مردود است . « 7 » در حرمت سخنچينى ( - - ) سخنچينى ) ، هجاء « 8 » ( - - ) هجو ) و تشبيب « 9 » ( - - ) تشبيب ) فرقى بين مستمع و فاعل آن نيست .
هامش
( 2 ) 9 / 273 و 12 / 222 .
( 3 ) 7 / 353 .
( 4 ) 4 / 12 .
( 5 ) 36 / 258 - 259 .
1 كشف الغطاء 3 / 464 .
2 مستمسك العروة 7 / 254 و المقنعة / 164 .
3 جواهر الكلام 3 / 42 .
4 223 .
5 التنقيح ( الطهارة ) 6 / 432 .
6 كتاب المكاسب ( شيخ انصارى ) 1 / 359 .
7 جواهر الكلام 41 / 47 .
8 الجامع للشرائع / 397 - 398 .
9 كتاب المكاسب ( شيخ انصارى ) 1 / 181 .