قصد ( ارادهء ) عمل همراه با تصوّر آن ، از آن جهت كه استدامهء فعليّه آن ، غير ممكن يا بسيار دشوار است ، استدامهء حكميّه آن تا پايان عمل واجب است ، « 3 » ليكن بنا بر تعريف آن به قصد ( ارادهء ) نفسانى به عمل ، استدامهء حقيقى و فعلى نيّت - به معناى همراه بودن قصد و ارادهء نفسانى به عمل از آغاز و استمرار آن تا پايان - واجب است . « 4 »
وجوب استدامه ، شرطى است ؛ يعنى صحّت عبادت متوقّف بر آن است . « 5 »
( - - ) نيّت )
استدانه
- - ) دين
استدبار
استدبار : پشت كردن به چيزى .
كاربرد رايج آن در فقه ، با اضافه به قبله يعنى « استدبار قبله » ، مقابل « استقبال قبله » است . از اين عنوان در بابهاى طهارت ، صلات ، حج ، جهاد ، نكاح ، لعان و قضاء سخن رفته است .
طهارت : پشت به قبله نشستن همانند رو كردن به آن هنگام تخلّى ( - - ) تخلّى ) حتى - به قول مشهور - در منزل نيز همچون بيابان ، حرام است . « 1 » به قولى ، پشت كردن به ماه در حال تخلّى همانند رو كردن به آن ، مكروه است . « 2 »
جنازهء زن حاملهء غير مسلمانى كه جنين او از مسلمان است ، پشت به قبله ، به طرف چپ ، دفن مىشود ؛ به گونهاى كه جنين مرده در رحم او ، رو به قبله قرار گيرد . « 3 »
صلات : پشت كردن به قبله در نماز واجب ، موجب بطلان آن است ، « 4 » ليكن در نافله ، در حال راه رفتن يا سواره بودن ، جايز است . « 5 » قول مشهور در غير دو حالت ياد شده عدم جواز است . « 6 »
از آداب نماز باران ( - - ) نماز باران ) آن است كه امام در پايان نماز ، پس از آن كه ذكرها و دعاها را رو به قبله مىخواند ،
هامش
( 3 ) 105 - 108 .
( 4 ) العروة الوثقى 1 / 620 ؛ مهذّب الاحكام 6 / 119 و مستمسك العروة 6 / 6 .
( 5 ) جواهر الكلام 2 / 105 .
1 جواهر الكلام 2 / 7 - 11 .
2 62 .
3 4 / 297 .
4 11 / 28 .
5 8 / 8 و العروة الوثقى 1 / 546 .
6 جواهر الكلام 8 / 3 .