قطرههاى عرق تبديل گردد ، در پاكى و نجاست آن اختلاف است . « 8 » برخى در مسأله تفصيل داده و گفتهاند : اگر عنوان عين نجس مانند ادرار بر عرق صادق باشد ، نجس است ؛ در غير اين صورت نجس نمىباشد . « 9 »
2 . استحالهء نطفه و غذاى نجس : نطفهء انسان و نيز حيوانى كه خون جهنده دارد ، نجس است و با تبديل به انسان و حيوان ، پاك مىشود . همچنين اگر غذاى نجس به ادرار ، شير ، عرق و يا ساير فضولات حيوان حلال گوشت تبديل شود ، پاك مىگردد . « 10 »
3 . استحالهء نجس به كرم يا خاك : به قول مشهور ، اين نوع استحاله نيز موجب طهارت است . « 11 »
4 . استحالهء گل نجس به آجر يا سفال : در حصول طهارت به اين نوع استحاله اختلاف است . « 12 »
5 . استحالهء سگ و خوك به نمك : در حصول طهارت به اين نوع استحاله نيز اختلاف است . قول مشهور ميان متأخّران ، طهارت است . « 13 »
6 . استحاله در اشياء متنجّس : قدما در حصول طهارت به استحاله ، بين عين نجس و متنجّس تفصيل ندادهاند ، ليكن بعضى از متأخّران ، استحاله در اشياى متنجّس را موجب طهارت نمىدانند . البته بسيارى از آنان اين قول را نپذيرفتهاند . « 14 »
بايد توجّه داشت كه منشأ اختلاف در موارد ياد شده و ديگر موارد ، اختلاف در تحقّق و صدق عنوان استحاله است .
موارد شك : بسيارى از فقها مورد شك در تحقّق استحاله را يادآور نشدهاند و كسانى هم كه آن را مطرح كردهاند ، نظرات مختلفى دادهاند ؛ بعضى به طور مطلق حكم به طهارت كردهاند ، « 15 » بعضى ديگر به طور مطلق ، طهارت را نفى كردهاند « 16 » و برخى معتقدند كه تنها در صورتى حكم به طهارت مىشود كه مورد شك از اعيان نجسه - مانند غايط - و منشأ آن ، شك در مفهوم باشد مانند آن كه پس از تغيير و تبديل به وسيلهء سوزاندن ، در صدق عنوان غايط بر آن شك شود . « 17 »
هامش
( 8 ) العروة الوثقى 1 / 134 .
( 9 ) منهاج الصالحين ( خويى ) 1 / 125 .
( 10 ) مستمسك العروة 2 / 90 .
( 11 ) مستند الشيعة 1 / 329 .
( 12 ) مستمسك العروة 2 / 95 .
( 13 ) الحدائق الناضرة 5 / 471 .
( 14 ) مستمسك العروة 2 / 91 ؛ التنقيح ( الطهارة ) 3 / 169 - 173 ؛ مستند الشيعة 1 / 326 و العروة الوثقى 1 / 132 .
( 15 ) مستمسك العروة 2 / 95 - 97 .
( 16 ) العروة الوثقى 1 / 133 .
( 17 ) التنقيح ( الطهارة ) 30 / 174 - 179 .