ديده را برده فرض كرده و قيمت سالم و معيوب آن و نيز نسبت ميان مقدار زيادى از آن دو قيمت با قيمت سالم را به دست آورده و به همين نسبت از ديهء نفس كسر مىشود .
به عنوان مثال اگر ارزش فرد سالم در فرض برده بودن هشتصد تومان و ارزش معيوب آن ششصد تومان باشد ، مقدار زيادى دويست تومان و نسبت ميان هشتصد و دويست ، نسبت يك چهارم مىباشد . در نتيجه از اصل ديه كه هزار مثقال شرعى طلا است يك چهارم ( دويست و پنجاه مثقال ) به آسيب ديده پرداخت مىگردد . « 10 »
از موارد پرداخت ارش جنايت آن است كه اگر عضوى كه جنايت روى آن انجام گرفته و از بين رفته دوباره بهبود يابد مانند آن كه دندان شكسته شده ، رشد كند يا موهاى زايل شدهء سر و محاسن دوباره برويند ، ارش آن بايد پرداخت گردد . « 11 »
3 . ارش بكارت : به مالى كه براى جبران نقص وارد بر كنيز به جهت برداشتن بكارت وى توسط غير مالك يا كسى كه به منزلهء مالك است ، پرداخت مىشود ، ارش بكارت اطلاق مىگردد .
بنابراين ما به التفاوت قيمت كنيز بكر و غير بكر به مالك آن داده مىشود . دو قول ديگر نيز در مسأله وجود دارد ، نخست - كه به مشهور نسبت داده شده است - پرداخت يك دهم قيمت كنيز و ديگرى پرداخت بالاترين قيمت از دو امر ياد شده ( ما به التفاوت قيمت بكر و غير بكر يا يك دهم قيمت ) . « 12 »
هامش
( 10 ) جواهر الكلام 43 / 353 - 354 .
( 11 ) الروضة البهية 10 / 87 - 88 و 199 - 200 .
( 12 ) 9 / 124 ؛ جواهر الكلام 41 / 371 و 37 / 188 .