به آن را نداشته باشد كه در اين صورت ، برخى فقيهان آن را حرام دانستهاند . « 7 »
خلف وعده از جمله مواردى است كه عدالت شخص را مخدوش مىكند ؛ « 8 » امّا مرتكب آن ، حكم فاسق را ندارد « 9 » ( - - ) وعده ) .
خلف عهد : كسى كه بر انجام يا ترك كارى با خداوند متعال عهد ( - - ) عهد ) نمايد ، تخلّف از آن موجب كفّاره ( - - ) كفّاره ) خواهد بود . « 10 »
اخلاق
اخلاق : خوىها .
اخلاق ، جمع خلق به معناى خصلتهاى نفسانى انسان اعم از فضائل و رذائل است . اخلاق از دو بعد حائز اهميّت و در خور بررسى است : نخست ، شناسايى ماهيت خوىها و خصلتهاى نيك و زشت و ديگر ، ابراز و بروز دادن آنها در ارتباط با ديگران . موضوع اول در علم اخلاق بحث مىشود ؛ ليكن محور دوم در فقه مطرح است كه موضوع اين مقاله مىباشد .
در روايات بسيارى به رعايت اخلاق نيكو ، همچون فروتنى ، گذشت ، مدارا كردن نسبت به ديگران و صلهء رحم ، و پرهيز و دورى گزيدن از رفتارهاى ناشايست مانند تكبّر ، حسد ، بخل و حرص ، سفارش شده است . « 1 » در ذيل به نمونههايى از مسائل مربوط به اخلاق كه در بابهاى امر به معروف و نهى از منكر ، تجارت ، نكاح ، طلاق و خلع آمده است اشاره مىكنيم .
هر مسلمانى بايد سعى كند منش و رفتار او بر اساس تعاليم اخلاقى اسلام باشد . « 2 » در برخى موارد ، نسبت به خوش خلقى تأكيد شده است مانند خوش اخلاقى در سفر با همسفران . « 3 » چنان كه براى بازرگانان مستحب است با مشتريان خود با گشادهرويى برخورد نمايند چه
هامش
( 7 ) 10 و المكاسب المحرمة ( امام خمينى ) 2 / 60 .
( 8 ) جواهر الكلام 41 / 58 .
( 9 ) مصباح الفقاهة 1 / 393 .
( 10 ) جواهر الكلام 33 / 174 .
1 وسائل الشيعة 15 / 161 - 379 .
2 مجمع المسائل 1 / 534 .
3 العروة الوثقى 2 / 415 .