اختلاط
اختلاط : درهم شدن يا درهم كردن دو چيز يا بيشتر .
اختلاط گاه مانند در هم شدن شير با آب كه به آن امتزاج گفته مىشود به گونهاى است كه قابل تشخيص و تميز نيست و گاه مانند درهم شدن گندم با برنج قابل تشخيص و تميز است . از آن به مناسبت در بابهايى نظير طهارت ، صلات ، خمس ، شركت ، وصيّت ، نكاح ، اطعمه و اشربه سخن رفته است .
مخلوط كردن تربت كربلا با كافور در غسل ميّت مستحب ، « 1 » و به قول مشهور مخلوط كردن كافور با عطر مانند مشك و عنبر در حنوط او ( - - ) حنوط ) مكروه است . قول ديگر ، حرمت آن است . « 2 »
آثار : اختلاط در موارد گوناگون ، آثار گوناگونى دارد كه بدان اشاره مىشود :
1 . حصول اشتباه : اختلاط غير قابل تميزگاه موجب اشتباه ( شبهه ) كه خود داراى آثار بسيارى است مىشود مانند درهم شدن حيوان تذكيه شده با حيوان مرده كه به قول مشهور ، در صورت محصور بودن شبهه ، پرهيز از همهء آنها واجب است « 3 » ( - - ) اشتباه ) .
2 . رفع حرمت : پوشيدن لباس ابريشمى بر مردان جايز نيست ، امّا اگر ابريشم با مواد ديگر در هم شود ، پوشيدن آن جايز است . ملاك در اين حكم ، صدق عنوان اختلاط است ؛ به گونهاى كه عرف ديگر آن را ابريشم خالص نداند . « 4 »
3 . ضمان : اگر امانتدار در مال امانتى تعدّى و آن را با مال ديگرى به گونهاى مخلوط كند كه قابل جدا كردن نباشد ، ضامن است « 5 » ( - - ) ضمان ) .
4 . شركت : اختلاط دو مال به گونهاى كه از يكديگر تشخيص داده نشود موجب شركت مىشود ؛ خواه با اختيار و قصد صاحبان آن صورت گرفته باشد ، و يا به صورت اتّفاقى . « 6 »
5 . ابطال وصيّت : اگر كسى به چيزى مانند گندم مرغوب وصيّت كند ، سپس آن را با چيز ديگرى مانند گندم نامرغوب به گونهاى درآميزد كه قابل تميز و جدا كردن نباشد ، وصيّت باطل است . برخى صرف درآميختن را مقتضى بطلان وصيّت
هامش
( 1 ) العروة الوثقى 1 / 415 .
( 2 ) جواهر الكلام 4 / 188 - 191 .
( 3 ) مستند الشيعة 15 / 152 .
( 4 ) جواهر الكلام 8 / 114 و 134 - 135 .
( 5 ) الحدائق الناضرة 21 / 444 .
( 6 ) جواهر الكلام 26 / 284 - 291 .