اخبار عفو
اخبار عفو : روايات بيانگر معفوّ بودن خون به اندازهء كمتر از درهم در نماز / روايات تحليل ( - - ) اخبار تحليل ) .
اخبار عفو به معناى اول اخبارى است كه در آنها ، وجود خون به اندازهء كمتر از درهم ( - - ) درهم ) در لباس و بدن نمازگزار موجب بطلان نماز دانسته نشده است . « 1 »
اخبار علاجيّه
اخبار علاجيّه [ - اخبار ترجيح ] : روايات بيانگر علاج تعارض در دو خبر متعارض .
اگر در مقام بيان حكم مسألهاى ، دو خبر با هم تعارض داشته باشند ؛ به گونهاى كه جمع بين آن دو ممكن نباشد و مكلّف ناگزير از عمل به يكى از آن دو باشد ، در روايات ، راههايى براى حل تعارض ذكر شده است . از اين روايات به اخبار علاجيّه تعبير شده و در اصول فقه ، مبحث تعادل و تراجيح از آنها سخن رفته است .
مفاد اخبار علاجيّه چند گونه است :
مفاد برخى ترجيح خبر موافق با كتاب و سنّت قطعى است . مفاد برخى ديگر ، ترجيح خبر مخالف با مذهب عامّه است .
مضمون دسته سوم ، ترجيح روايتى است كه شهرت بيشتر دارد . گروه چهارم ، بيانگر ترجيح به صفات راوى همچون اعدل و اوثق بودن است ، و مفاد آخرين دسته ، ترجيح به احد ثيّت يعنى جديدتر و متأخّرتر بودن صدور يكى از دو خبر نسبت به ديگرى است . « 1 »
در اين كه مرجّحات ياد شده در اخبار علاجيّه ، در يك رتبه قرار دارند يا بعضى بر بعضى ديگر مقدّم هستند ، اختلاف است « 2 » ( - - ) تعارض ) .
اخبار قامت و قامتين
اخبار قامت و قامتين : روايات بيانگر وقت نماز ظهر و عصر بر اساس قامت انسان .
به رواياتى اخبار قامت و قامتين گفته مىشود كه رسيدن سايهء انسان
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 6 / 122 و وسائل الشيعة 3 / 430 .
1 فرائد الاصول 4 / 57 - 68 و اصول الفقه 2 / 217 - 223 .
2 اصول الفقه 2 / 224 .