امارات بر دو گونه است : امارات شرعى ، مانند آن كه مالى در دست كسى و تحت تصرف او باشد كه نشانهء مالكيت وى نسبت به آن است ، يا قاعدهء « الولد للفراش و للعاهر الحجر » ( - - ) قاعدهء فراش ) كه بر اساس آن ، فرزند مشكوك به شوهر زن ملحق مىشود نه مرد زناكار . و ديگر ، امارات قضايى كه شارع آنها را اماره قرار نداده است ، ليكن حاكم به وسيلهء آنها به درستى يكى از دو طرف واقعه اطمينان پيدا مىكند ، مانند اثر انگشت كه بنابر قول مشهور به جواز قضاوت قاضى بر اساس علم خود ، حاكم مىتواند در صورتى كه از اين راه به علم و اطمينان برسد ، بر اساس آن حكم كند . « 8 »
نوشتهها و اسناد در اثبات موضوع حكم قضايى بنابر قول مشهور اعتبار ندارد ، بلكه بر عدم اعتبار آنها ، ادّعاى اجماع شده است ؛ مگر آن كه قرائنى بر صحّت و درستى آنها موجود باشد « 9 » ( - - ) قضاوت ) .
اثخان
اثخان : غلبه كردن بر دشمن .
واژهء اثخان ريشهء قرآنى « 1 » و روايى « 2 » دارد و فقها به تبع كتاب و سنّت ، در بحث اسارت ، باب جهاد ، آن را به كار بردهاند .
اسير گرفتن پيش از غلبه بر دشمن جايز نيست و اگر كسى اسير گرفته شود ، چنانچه مرد و بالغ باشد ، كشته مىشود ، مگر آن كه به اسلام بگرود . اين كار پس از غلبه بر دشمن ، جايز است و اسير كشته نمىشود ؛ هر چند به اسلام نگرود « 3 » ( - - ) اسير ) .
اثر
اثر : باقى مانده از چيزى .
اثر در اصل ، به معناى باقى مانده از چيزى است ، ليكن باقى مانده از هر چيز ،
هامش
( 8 ) الفقه 100 / 417 - 438 .
( 9 ) جواهر الكلام 40 / 303 - 305 و الفقه 100 / 428 .
1 انفال / 67 .
2 وسائل الشيعة 15 / 71 .
3 جواهر الكلام 21 / 122 - 128 .