حكم تكليفى : تصرف در آلات بر حسب موارد يا حرام است ، مانند استعمال آلات لهو ، يا مكروه ، مانند همراه داشتن آلات جنگى در نماز ؛ يا مباح ، مثل مسابقه با اسب ؛ يا واجب ، همچون فراهم كردن آلات نظافت و آشپزى براى زن توسّط شوهر و يا مستحب ، مانند خريدن آلات عبادت براى نگهدارى . گاهى نيز - به جهت پيدايش برخى عناوين ثانوى - حكمى ويژه بر آلات مترتّب مىگردد ، مانند حرمت فروش ابزار جنگى به كافران از آن جهت كه مصداق عنوان اعانت بر گناه بشمار مىرود .
حكم وضعى : احكام وضعى بسيارى همچون صحّت ، بطلان ، حصول تذكيه و طهارت به آلات تعلّق مىگيرد . مانند صحّت مسابقه با اسب ؛ بطلان داد و ستد آلات لهو ؛ تحقّق تذكيه به پارهاى آلات ، مانند سگ شكارى و آهن برنده و طهارت آلات مورد استفاده در غسل ميّت به تبع طهارت ميّت .
احكام اجمالى هر يك از آلات :
آلات بنا : زن از عين و قيمت زمين بنابر قول مشهور ارث ( - - ) ارث ) نمىبرد ، ليكن از قيمت بنا و نيز آلات بنا ارث مىبرد . « 1 »
آلات تطهير : آلات تطهير بر حسب نوع تطهير ، متفاوت است . آب ، وسيلهء تطهير از بول و غايط ( - - ) استنجاء ) و سنگ ، آلت تطهير از غايط است . آلاتى كه در شستن اشياى متنجّس مانند ظرف نجس به كار مىرود ، از قبيل دست و ظرفى كه شستشو در آن انجام مىگيرد به تبع طهارت چيز شسته شده ، پاك مىگردد . « 2 » بعضى طهارت آلات را در اين فرض به خود شسته شدن آلات در ضمن شستن مغسول دانستهاند نه به تبع طهارت آن . « 3 »
آب انگور جوشيده - بنا بر قول به نجاستش - با كم شدن دو سوم آن پاك مىشود . آلات استفاده شده در جوشاندن آن نيز به تبع طهارت آب انگور ، پاك مىگردد . همچنين ابزارى كه در غسل ميّت به كار رفته مانند دست غسل دهنده
هامش
( 1 ) جواهر الكلام 39 / 215 .
( 2 ) العروة الوثقى 1 / 124 و 144 .
( 3 ) التنقيح ( الطهارة ) 3 / 110 و 242 .