5 - وقوف اختيارى در عرفات را درك كند ولى در مشعر الحرام توقف ننمايد ، و از عرفات به منى برود ، چنانچه جاهل به حكم باشد ، در اين صورت اگر در منى حكم را فهميد و مىتواند برگردد و وقوف - حتى اضطرارى - را درك كند ، بايد برگردد . و اگر در منى حكم را نفهميد ، يا فهميد ولى نمىتواند برگردد و وقوف را درك كند ، حج درست است و بايد يك گوسفند كفاره دهد ، و اگر حكم را مىدانسته و در عرفات توقف نكرده است ، ظاهرا حج او درست است ، و بايد يك شتر نر كفاره دهد .
6 - اگر فقط وقوف اضطرارى در مشعر الحرام را درك كند و وقوف در عرفات را نه اختيارى و نه اضطرارى درك نكند ، يا تنها وقوف اضطرارى در عرفات را درك كرده و وقوف در مشعر نه اختيارى و نه اضطرارى را درك نكند ، در هر دو صورت ظاهرا حج او صحيح نيست ، و حج به عمرهء مفرده تبديل مىشود كه با همان احرام عمرهء مفرده انجام دهد و از احرام خارج شود ، و سال آينده دوباره حج را به جاى آورد .
آداب و مستحبات وقوف در مشعر الحرام
مسأله 449 - وقوف در مشعر الحرام آداب و مستحباتى دارد كه ترتيب آنها به صورت زير است :
1 - مستحب است هنگام كوچ كردن از عرفات به سوى مشعر الحرام با متانت و آرامى گام بردارد و حالت تضرع داشته باشد ، و از