پيرمردان و بيماران از اين حكم مستثنى هستند ، و آنها پس از اين كه مدت كوتاهى از شب دهم ذى الحجة را در مشعر الحرام توقف كردند مىتوانند پيش از طلوع فجر به سوى منى حركت كرده و جمرهء عقبه را همان شب رمى كنند .
مسأله 446 - كسى كه به خاطر فراموشى يا فراهم نشدن وسيلهء نقليه و يا عذرهاى ديگر نتواند وقوف اختيارى بين الطلوعين را در مشعر الحرام درك كند ، بايد وقوف اضطرارى را انجام دهد ؛ يعنى مدتى از زمان طلوع آفتاب تا ظهر روز دهم را در مشعر الحرام توقف نمايد .
درك دو وقوف
مسأله 447 - چنانچه پيشتر بيان شد ، هر كدام از وقوف در عرفات و مشعر دو وقت دارد :
يكى وقت اختيارى و ديگرى وقت اضطرارى .
وقت اختيارى وقوف در عرفات از زوال روز نهم ماه ذى الحجّه تا غروب همان روز است . و وقت اضطرارى آن شب دهم ذى الحجة تا طلوع فجر است . زمان اختيارى وقوف در مشعر الحرام از طلوع فجر روز دهم ذى الحجة تا طلوع آفتاب است ، و وقت اضطرارى آن از طلوع آفتاب تا زوال همان روز است .
مسأله 448 - درك نكردن وقوف اختيارى در عرفات و مشعر الحرام چند صورت دارد كه به ترتيب زير بيان مىشود :
1 - در عرفات و مشعر فقط وقوف اضطرارى را درك كند ، و از