بسم الله الرحمن الرحيم احساس اختيار و عشق به آزادى شخصيت با تحصيل زمينهء معقول ، يك احساس و عشق عالى است كه در نهاد هر انسان آگاهى شعلهور است .
متهم ساختن اين فروغ تابناك ( كه از آغاز تاريخ بهعنوان يك عامل نيرومند پيشرفت و تكامل بشرى ، مسير او را روشن ساخته و او را سخت تحريك نموده است ) به خيال بىاساس ، اهانتى به انسانها است كه به هيچوجه قابل اغماض نخواهد بود . خاموش ساختن اين فروغ انسانى مساوى اسير نمودن انسان در دست عوامل ناچيز و محقر ، در برابر شخصيت او است كه فقط كلماتى مانند ضرورت ، حتميت ، قطعيت و جبر با مفاهيم چشمگير قانونى كه در بر دارند ، مىتوانند بالاتر و مسلط بر گوهر والاى شخصيت بالانگر آدمى به نمايش درآيند .
متفكران مىتوانند به جاى تلاشهاى فكرى بىپايان و با ناديده گرفتن بنبستهاى علمى در اين مسأله كه آنان را به توقفهاى لحظهاى و يا پايدار وادار مىكنند ، طرق تقويت شخصيت را بيان كنند كه با قدرت تصرف در انگيزگى علل ، انسانها را به آزادى و الا و اختيار معقول ، نائل گردانند .
دومين يادنامه علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 179
مساهمون: مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى
ص١٧٩