متعال در تحقق اين فعل دست داشته باشند آيا اين جمع بر وجه حقيقت استعمال شده است ؟
چرا حضرت خضر در اين يك جا گفت : « أردنا ؛ من و خدا خواستيم » و در جاى ديگر گفت : « أردت ؛ من خواستم » ، حال اين كه فاعل خودش بود ؟
آيا مىشود به وجهى اين صيغههاى جمع را بر حقيقت حمل كرد ؟
اگر كسانى وجود داشته باشند كه اراده آنها اراده خداوند متعال باشد چطور ؟
در قرآن كريم آمده است :
« وَهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ » ؛ « 1 »
و آنها تنها فرمان او را اجرا مىكنند .
اينها طبق مراتبشان مأمورين و جنود خداوند متعال هستند . چون جنود نيز مراتب دارند .
مطلب دوم . در قرآن مجيد در موارد زيادى فاعل ، يك شخص معيّن است كه همه مفسّران اتّفاق نظر دارند كه اين فعل از او سر زده است ؛ ولى وقتى خداوند متعال فعل را حكايت مىكند به صيغه جمع مىآورد .
در مورد ديگرى دو نفر به طور مشخّص فاعل كارى هستند ، ولى فعل به جمع اسناد شده است .
ما در اين باره به اجمال در ذيل آيه ولايت سخن گفتهايم . صدقهاى كه در حال ركوع واقع شد از شخص اميرالمؤمنين عليه السلام بود ، ولى فعل به صيغه جمع آمده است ، آن جا كه مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . سوره انبياء ( 21 ) : آيه 27