امام حسين عليه السلام مىفرمايد : « ما خلق العباد إلّاليعرفوه . . . » ، اين جمله مباركه با « ماء » نافيه و « إلّا » استثنائيه آمده است . معلوم مىشود كه عبادت ، فرع معرفت است ؛ هر چه معرفت بيشتر ، عبادت و بندگى بيشتر خواهد شد ؛ از اين رو از همين زيارت جامعه مقامات اهل بيت عليهم السلام هم در معرفت و هم در عبادت به خوبى به دست مىآيد .
هر چه خداوند متعال به ائمّه عليهم السلام مقام بيشتر داده ، عبادت آن بزرگواران بيشتر شده است . در فرازى از اين زيارت مىخوانيم :
عصمكم اللَّه من الزلل وآمنكم من الفتن وطهّركم من الدنس وأذهب عنكم الرجس وطهّركم تطهيراً فعظّمتم جلاله وأكبرتم شأنه ومجّدتم كرمه ، وأدمتم ذكره ووكّدتم ميثاقه وأحكمتم عقد طاعته و . . . ؛
خداوند شما را از لغزشها نگاه داشت ، از فتنهها ايمن ساخت و از آلودگىها پاك نمود و پليدىها را از شما دور كرد و شما را پاك و پاكيزه ساخت . پس شما نيز شكوه و جلال او را با عظمت و شأن او را بزرگ و كرم او را تمجيد كرديد ، ياد او را ادامه داديد و پيمان او را محكم و استوار نموديد و . . . .
آرى ، هر چه از آن طرف عنايت باشد ، از اين طرف بندگى بالاتر مىرود . كجاى زيارت جامعه غلو است ؟ آنان كه چنين ادّعايى دارند ، از كجا مىگويند ؟ آيا مىتوانند ادّعاى خود را ثابت كنند ؟
بنابراين معرفت و شناخت امام زمان ، همان معرفت و شناخت خداوند متعال است . پس معرفت و شناخت هر كه به امام زمان - كه واجب الاطاعه است - بيشتر شود ، اطاعت و عبادتش بيشتر خواهد بود .
ما معرفت و اطاعت را از امام عليه السلام اخذ مىكنيم و نسبت به خداوند متعال عبادت مىكنيم . پس معرفت امام ، معرفت خداوند متعال است كه عبادت او را در پى دارد و طبق سخنى كه عبادت ، فرع معرفت باشد ، هر چه معرفت بيشتر شد ، عبادت
با پيشوايان هدايتگر (نگرشى نو به شرح زيارت جامعه كبيره) (فارسى) — صفحة 289
مساهمون: السيد علي الحسيني الميلاني
ص٢٨٩